NASA wyznacza termin kluczowej próby tankowania misji Artemis II na koniec stycznia

NASA wyznacza termin krytycznej próby generalnej na mokro misji Artemis II na koniec stycznia

NASA oficjalnie zaplanowała próbę generalną na mokro (Wet Dress Rehearsal – WDR) dla misji Artemis II, która ma się odbyć już w sobotę, 31 stycznia 2026 roku. Ogłoszenie to, przekazane przez przedstawicieli agencji 26 stycznia, stanowi ostatni istotny kamień milowy na Ziemi przed wysłaniem przez Stany Zjednoczone ludzi w okolice Księżyca po raz pierwszy od ponad pięciu dekad. Ta obarczona wysokim ryzykiem symulacja obejmuje kompleksowe odliczanie próbne, którego punktem kulminacyjnym jest pełne zatankowanie rakiety Space Launch System (SLS), co stanowi ostateczną walidację zintegrowanego sprzętu, oprogramowania i systemów wsparcia naziemnego, niezbędnych do zapewnienia bezpieczeństwa czteroosobowej załodze.

Zaplanowanie tej próby następuje po udanym wyprowadzeniu rakiety SLS, zwieńczonej kapsułą załogową Orion i systemem ratunkowym Launch Abort System, na kompleks startowy 39B w Kennedy Space Center, co miało miejsce 17 stycznia. Choć kierownictwo NASA wcześniej celowało w okno „nie później niż” 2 lutego, data 31 stycznia pokrywa się z bardziej optymistycznym końcem ich wewnętrznego harmonogramu. Jednak w żargonie operacji lotniczych i kosmicznych sformułowanie „nie wcześniej niż” pozostaje ostrożnym zastrzeżeniem. Agencja utrzymuje, że ostateczna data startu misji – wstępnie planowana już na 6 lutego – nie zostanie ustalona, dopóki dane z WDR nie zostaną dokładnie przeanalizowane, a pojazd nie zostanie uznany za gotowy do lotu.

Droga do 31 stycznia: Przygotowanie stosu SLS i Orion

Obecna konfiguracja na kompleksie startowym 39B reprezentuje ogromne osiągnięcie wielu organizacji. Stopień główny rakiety SLS, pomarańczowy kolos wyprodukowany przez firmę Boeing, jest napędzany czterema silnikami RS-25 od L3Harris Aerojet Rocketdyne. Po bokach znajdują się dwie pięciosegmentowe rakiety pomocnicze na paliwo stałe (Solid Rocket Boosters) wyprodukowane przez Northrop Grumman. Na szczycie stopnia głównego znajduje się Interim Cryogenic Propulsion Stage (ICPS) firmy United Launch Alliance, który służy jako pomost dla zbudowanej przez Lockheed Martin kapsuły załogowej Orion. Kapsuła ta jest zintegrowana z Europejskim Modułem Serwisowym, dostarczonym przez Airbus Defence and Space, oraz systemem Launch Abort System firmy Northrop Grumman. Koordynacją tych różnorodnych komponentów zarządza Amentum, główny wykonawca systemów Exploration Ground Systems.

Przetransportowanie rakiety z budynku Vehicle Assembly Building (VAB) na stanowisko startowe 17 stycznia było dopiero początkiem obecnej kampanii. Od czasu przybycia na platformę technicy wykonują końcowe połączenia elektryczne i kontrole systemów. Złożoność zestawu SLS/Orion wymaga rygorystycznego protokołu testowego, ponieważ – w przeciwieństwie do poprzedniej misji Artemis I – ta misja niesie ze sobą dodatkową odpowiedzialność za systemy podtrzymywania życia i sterowanie ręczne dla załogi ludzkiej. Nadchodząca próba generalna na mokro służy jako ostateczny sprawdzian mający na celu zidentyfikowanie wszelkich ukrytych problemów technicznych, które ujawniają się dopiero wtedy, gdy pojazd poddawany jest obciążeniom związanym z tankowaniem kriogenicznym.

Zrozumienie metodologii próby generalnej na mokro

Próba generalna na mokro to wielodniowa operacja naśladująca 48-godzinne odliczanie do startu. „Mokra” część testu odnosi się do ładowania superzimnego ciekłego wodoru (LH2) i ciekłego tlenu (LOX) do zbiorników rakiety. Jest to delikatna procedura; materiały pędne muszą być utrzymywane w temperaturach znacznie poniżej zera, a systemy naziemne muszą zarządzać odparowywaniem i regulacją ciśnienia w stopniu głównym oraz ICPS. Próba pozwala zespołowi startowemu przećwiczyć zsynchronizowany harmonogram ładowania paliwa, co jest jedną z najbardziej niebezpiecznych i wymagających technicznie faz każdego startu.

Podczas symulacji odliczanie przebiega dokładnie tak, jak w dniu startu, przechodząc przez różne wstrzymania i aktywacje systemów. Proces ma trwać do momentu T-minus 10 sekund, tuż przed chwilą, w której normalnie nastąpiłby zapłon czterech silników RS-25. W tym momencie symulacja zostaje zatrzymana, a zespół ćwiczy procedurę zabezpieczania pojazdu. Wiąże się to ze złożonym procesem odprowadzania materiałów pędnych z powrotem do zbiorników magazynowych – procedurą, która jest prawdopodobnie równie krytyczna jak samo ładowanie, ponieważ zapewnia, że pojazd może być bezpiecznie serwisowany w przypadku realnego przerwania procedury startowej.

Ograniczenia środowiskowe i kontekst historyczny

Termin WDR wyznaczony przez NASA jest również podyktowany czynnikami środowiskowymi, a konkretnie zimową pogodą na Florydzie. Operacje startowe i tankowania dla SLS są ograniczone przez określone progi temperatury, aby chronić integralność uszczelek i komponentów rakiety. Inżynierowie nie mogą rozpocząć tankowania, jeśli średnia temperatura z 24 godzin jest niższa niż 41,4°F (ok. 5,2°C) na dwóch krytycznych wysokościach rakiety: 132,5 stopy i 257,5 stopy. Nie jest to zwykła przeszkoda biurokratyczna; to kluczowy protokół bezpieczeństwa zrodzony z ciężko zdobytych doświadczeń. 26 stycznia NASA zauważyła, że w regionie spodziewane są temperatury niższe niż normalnie, co skłoniło techników do dostosowania systemów kontroli środowiskowej w celu ochrony sprzętu.

Znaczenie tych ograniczeń temperaturowych podkreśla kalendarz. Środa, 28 stycznia 2026 roku, to 40. rocznica tragedii promu kosmicznego Challenger. Katastrofa ta została spowodowana awarią pierścienia uszczelniającego (O-ring) na rakiecie pomocniczej na paliwo stałe – sprzęcie, którego dziedzictwo dzieli SLS – z powodu nienaturalnie niskich temperatur w czasie startu. Przestrzegając ścisłych limitów termicznych podczas próby Artemis II, NASA demonstruje ciągłe zaangażowanie w lekcje bezpieczeństwa wyciągnięte ze swojej historii, zapewniając, że wydajność boosterów i uszczelek SLS w niskich temperaturach nigdy nie zostanie wystawiona na próbę poza zweryfikowane marginesy bezpieczeństwa.

Załoga Artemis II i cele misji

Podczas gdy ekipy naziemne przygotowują rakietę, czworo astronautów, którzy polecą w tę misję, rozpoczęło już ścisły 14-dniowy okres kwarantanny w Johnson Space Center w Houston. W skład załogi wchodzą:

• Reid Wiseman (NASA): Dowódca
• Victor Glover (NASA): Pilot
• Christina Koch (NASA): Specjalista misji
• Jeremy Hansen (Canadian Space Agency): Specjalista misji

Kwarantanna ta jest standardowym protokołem stabilizacji zdrowia, mającym na celu zapewnienie, że załoga nie zachoruje podczas misji. Chociaż załoga przebywa obecnie w izolacji, ich harmonogram pozostaje elastyczny; jeśli WDR ujawni problemy techniczne, które opóźnią start poza początek lutego, astronauci mogą opuścić kwarantannę i ponownie przystąpić do protokołu na 14 dni przed nową datą startu.

Sama misja to 10-dniowy lot mający na celu przetestowanie systemów podtrzymywania życia statku Orion w głębokiej przestrzeni kosmicznej. Po osiągnięciu orbity okołoziemskiej załoga spędzi około 24 godzin na sprawdzaniu systemów przed wykonaniem manewru Trans-Lunar Injection. Trajektoria lotu to ścieżka „swobodnego powrotu” (free-return), która przeniesie ich wokół niewidocznej strony Księżyca i z powrotem na Ziemię przy użyciu grawitacji księżycowej. Trajektoria ta jest podejściem typu „bezpieczeństwo przede wszystkim”; nawet gdyby główny system napędowy Oriona zawiódł po początkowym manewrze, prawa mechaniki orbitalnej naturalnie sprowadziłyby kapsułę z powrotem do atmosfery ziemskiej w celu wodowania.

Harmonogram do startu: Lekcje z Artemis I

Droga do udanego startu Artemis II jest wybrukowana lekcjami z bezzałogowej misji Artemis I z 2022 roku. Podczas tamtej kampanii konieczne było przeprowadzenie wielu prób generalnych na mokro w ciągu kilku miesięcy z powodu wycieków wodoru i awarii urządzeń naziemnych. W sumie między pierwszym wyprowadzeniem Artemis I a jej ostatecznym startem upłynęło osiem miesięcy. Dyrektor startu Charlie Blackwell-Thompson zauważyła, że wiele z tych lekcji zostało włączonych do planowania Artemis II w celu usprawnienia operacji, ale agencja otwarcie informuje o możliwości wystąpienia opóźnień.

Jeśli WDR 31 stycznia napotka znaczące anomalie, NASA może być zmuszona do wycofania SLS z powrotem do VAB w celu naprawy. Taki ruch z pewnością przesunąłby start na koniec lutego lub marzec. Misja jest również ograniczona przez „okna startowe” – konkretne dni w każdym miesiącu, kiedy Ziemia i Księżyc są odpowiednio ustawione dla trajektorii swobodnego powrotu. NASA opublikowała tabelę dostępnych okien na luty, marzec i kwiecień, podkreślając, że termin WDR jest pierwszym dominem, które musi upaść, zanim którakolwiek z tych dat będzie mogła zostać sfinalizowana.

Implikacje dla przyszłości eksploracji Księżyca

Pomyślne zakończenie próby generalnej na mokro misji Artemis II zasygnalizuje przejście SLS z pojazdu eksperymentalnego w operacyjny nośnik z certyfikatem do lotów załogowych. Misja ta jest przedostatnim krokiem w kierunku Artemis III, która ma na celu lądowanie pierwszej kobiety i pierwszej osoby kolorowej na powierzchni Księżyca. Walidując systemy naziemne i proces tankowania z myślą o załodze ludzkiej, NASA nie tylko testuje rakietę; dopracowuje całą infrastrukturę wymaganą do trwałej obecności człowieka na Księżycu.

W miarę zbliżania się daty 31 stycznia, oczy międzynarodowej społeczności lotniczej i kosmicznej zwrócone są na Kennedy Space Center. Misja Artemis II reprezentuje kluczowy moment w wyścigu kosmicznym XXI wieku, wykraczając poza operacje na niskiej orbicie okołoziemskiej Międzynarodowej Stacji Kosmicznej i powracając na poligon doświadczalny głębokiego kosmosu. Dla załogi w Houston i inżynierów na Florydzie nadchodząca próba jest ostatnią przeszkodą w trwającej dekadę podróży mającej na celu powrót ludzkości na księżycowe pogranicze.