Kopuk Bir Kablo ve Titreyen Bir Gimbal: Apollo 16'nın Donanım Riskleri

Komuta modülünün ana motorundaki yedek yalpa motoru (gimbal motor) çılgınca salınım yapıyordu. 20 Nisan 1972'de John Young ve Charlie Duke, altı saat boyunca ay modülü Orion'un içinde, görev kontrol merkezinin inişi iptal etmesini beklediler. NASA'nın uçuş kurallarının katı parametrelerine göre, ay yörüngesindeki arızalı bir yedek motor otomatik olarak görev iptali anlamına geliyordu.

Ay'a inmek yörünge mekaniğiyle pazarlık yapmak demektir ancak sorunlu bir motorla yola devam etmek, protokolün hesaplanmış bir ihlaliydi. Apollo 16 yine de iniş yaptı. Elli dört yıl sonra bu görev, 1970'lerin donanımı için acımasız bir stres testi ve modern havacılık tedarik süreçlerinde artık var olmayan kurumsal bir risk iştahının hatırlatıcısı olarak duruyor.

Descartes Hedefi

Mürettebat, önceki görevlerde ziyaret edilen düz bazalt ovalardan tamamen farklı, engebeli ve dağlık bir bölge olan Descartes Highlands'i hedeflemişti. Bilim insanları, Cayley Ovaları'ndaki tepelerin ve Descartes Formasyonu'nun, tıpkı And Dağları'nın volkanik manzaraları gibi kalın, ağdalı lav akıntılarından doğduğuna ikna olmuşlardı. Görev, Ay'ın volkanik çekirdeğini bulmaktı.

Bunu yapmak için mürettebatın bir dolap büyüklüğündeki kabinde üç gün hayatta kalması ve Ay Gezgin Aracı'nı (Lunar Roving Vehicle) mekanik sınırlarına kadar zorlaması gerekiyordu. Toplamda 20 saati bulan üç yüzey gezisi boyunca 16 mil yol kat ettiler. Stone Mountain'ın dik yokuşlarını haritalandırdılar ve güvenli geri dönüş sınırlarının tamamen dışında faaliyet göstererek North Ray Krateri'nin kenarlarında dolaştılar.

Kopan Kablolar ve Parçalanan Basınçlı Kıyafetler

Ay'da saha jeolojisinin gerçekliği nadiren zariftir. Görevin en kritik bilimsel başarısızlığı tamamen insaniydi. Hacimli, basınçlı kıyafetiyle manevra yaparken Young, ayağını ısı akışı deneyinin kablosuna taktı.

Hat anında koptu. Aylarca süren bilimsel planlama ve hassas mühendislik, tek bir hatalı adımla kalıcı olarak devre dışı kaldı. Bu, insan operatörler ile hassas telemetri donanımı arasındaki kırılgan arayüzün keskin bir hatırlatıcısıydı.

O dönemde 36 yaşında Ay'da yürüyen en genç insan olan Duke, neredeyse ölümcül bir mühendislik hatasını da listeye ekliyordu. Televizyon kameraları için yüksek bir sıçrama yapmaya çalışırken dengesini kaybetti ve doğrudan yaşam destek ünitesinin üzerine sırtüstü düştü. Kıyafetin basınç haznesi veya oksijen beslemesi patlasaydı, saniyeler içinde boğulurdu.

Yörüngeden Toprağı Haritalandırmak

Young ve Duke ay tozunda ilerlerken, Ken Mattingly komuta modülü Casper'dan bir dizi haritalama sensörünü yönetiyordu. Mattingly, bu yörünge değişimi için iki yıl beklemişti; fırlatmadan sadece 72 saat önce kızamığa maruz kaldığı için Apollo 13 mürettebatından çıkarılmıştı.

Yüzeyde mürettebat, astrofizikçi George Carruthers tarafından tasarlanan Uzak Ultraviyole Kamera/Spektrograf'ı yerleştirdi. Bu cihaz, başka bir dünyadaki ilk gerçek astronomik gözlemevi olarak çalıştı. Alet, Dünya'nın jeokoronasını ve uzak yıldızları, kendi atmosferimiz tarafından tamamen engellenen dalga boylarında yakalayarak Ay tabanlı gözlemin ticari ve bilimsel uygulanabilirliğini kanıtladı.

Azalan Risk İştahı

Kopan kablolara ve ucuz atlatılan kazalara rağmen Apollo 16, bilim dünyasını kökünden değiştirecek 95,7 kilogramlık kaya örneği topladı. Ancak bu donanımı finanse eden jeopolitik pencere hızla kapanıyordu. Young ve Duke geri döndüğünde, halk Ay yorgunluğuna yenik düşmüş; iç odak noktası Vietnam Savaşı'na ve Watergate'in sarsıntılarına kaymıştı.

Ekonominin soğuduğu bir dönemde Nixon yönetimi, son üç Apollo görevini zaten iptal etmişti. Bu, modern uzay ajanslarının —özellikle Ariane 6 gecikmeleri ve riskten kaçınan tedarik stratejileriyle boğuşan ESA'nın— ancak kıskançlık ve dehşetin bir karışımıyla geriye dönüp bakabileceği türden hızlı ve yüksek riskli bir donanım konuşlandırmasıdır.

Bugün, salınım yapan bir yalpa motoru çok yıllık bir soruşturmayı tetikler ve bir tedarik zincirini felç ederdi. 1972'de ise bu, dağlık bölgeye iniş yapmadan önceki sadece altı saatlik bir gecikmeydi.