Google-topman waarschuwt: AI-zeepbel brengt iedereen in gevaar

"Geen enkel bedrijf zal immuun zijn," waarschuwde Sundar Pichai

In een recent interview met de BBC gaf Alphabet-CEO Sundar Pichai een onomwonden oordeel: als een door AI gedreven marktbubbel barst, zullen zelfs de giganten aan de top van de technologiepiramide niet gespaard blijven. "Ik denk dat geen enkel bedrijf immuun zal zijn, inclusief wijzelf," zei hij, waarbij hij vergelijkingen trok met de dotcom-boom en de chaotische nasleep daarvan. De opmerking kristalliseert een groeiende onrust in Silicon Valley en op Wall Street: enthousiaste investeerders, spectaculaire waarderingen en een sterke afhankelijkheid van een handvol infrastructuurleveranciers hebben omstandigheden gecreëerd die doen denken aan eerdere zeepbellen.

Pichais waarschuwing in context

Pichai kaderde zijn opmerking als een paradox. Hij stelde dat AI fundamenteel transformationeel is — de internet-analogie keert voortdurend terug in gesprekken over de technologie — maar dat de huidige razernij "elementen van irrationaliteit" bevat. Die visie wordt gedeeld door andere leiders in het veld. OpenAI-CEO Sam Altman heeft ook gezegd dat de sector klassieke tekenen van een bubbel vertoont, ook al blijft hij erbij dat AI een van de belangrijkste technologische verschuivingen in decennia vertegenwoordigt.

Die concurrerende waarheden — echte, blijvende technische waarde versus overspannen kortetermijnverwachtingen — zijn zichtbaar in de cijfers. Alphabet bereikte onlangs marktkapitalisatieniveaus in de orde van biljoenen dollars; van OpenAI wordt gemeld dat het een waardering van honderden miljarden heeft bereikt; en NVIDIA, de dominante ontwerper van GPU's die worden gebruikt om grote modellen te trainen en te draaien, is naar waarderingen in de categorie van meerdere biljoenen dollars geschoten na een reeks blockbuster kwartaalcijfers. De fascinatie van de markt voor een beperkte groep winnaars heeft die bedrijven naar niveaus getild die, als het narratief verandert, kwetsbaar kunnen zijn voor snelle waarderingscorrecties.

De rekenkracht-bottleneck en de gok van biljoenen dollars

Ten grondslag aan een groot deel van de euforie ligt een harde, fysieke beperking: rekenkracht (compute). Moderne basismodellen zijn hongerig naar gespecialiseerde chips, stroom en koeling, waardoor toegang tot GPU's en de capaciteit om deze op schaal te laten draaien strategische bottlenecks zijn. Sam Altman is expliciet geweest over die beperking — hij heeft plannen aangekondigd om enorme bedragen te investeren in de bouw van datacenters om meer rekenkracht veilig te stellen. Industrie-waarnemers en Altman zelf hebben zelfs het woord "biljoenen" gebruikt om toekomstige kapitaalbehoeften te beschrijven, een schaal die de economische wetten van infrastructuur zou doen kantelen en mogelijk zou hervormen waar en hoe AI-diensten worden geleverd.

Maar de markt voor rekenkracht verandert ook. Grote cloudproviders en hyperscalers investeren in alternatieve hardware — Googles recente topmodel, Gemini 3, werd getraind op Googles eigen Tensor Processing Units (TPU's), niet op NVIDIA-GPU's. Als meer spelers dat pad volgen, zou concurrentie de prijzen voor grootschalige training en inferentie kunnen drukken, waardoor een drukpunt in het systeem wordt ontlast. Tegelijkertijd zou goedkopere rekenkracht de landingsbaan voor veel AI-startups en -diensten kunnen verlengen om bedrijfsmodellen te vinden; lagere prijzen zullen zich echter niet automatisch vertalen in duurzame omzetgroei voor elk bedrijf dat de AI-belofte najaagt.

Marktsignalen: beleggersrotaties en weddenschappen

Markten beginnen al tekenen van nervositeit te vertonen. Sommige prominente beleggers hebben omvangrijke posities in chipmakers en AI-leveranciers verkleind of beëindigd. Hedgefondsen en publieke investeerders die profiteerden van de vroege golf van AI-enthousiasme nemen nu winst, en een handvol scherpzinnige, contraire weddenschappen — waarvan die van Michael Burry de bekendste zijn — hebben de krantenkoppen gehaald vanwege hun scepsis over de vraag of de huidige prijzen gerechtvaardigd zijn.

Hoe een correctie eruit zou kunnen zien

Als de markt AI-bedrijven opnieuw waardeert, zullen de gevolgen ongelijk verdeeld zijn. Startups die afhankelijk zijn van voortdurende financieringsrondes om snelle groei te subsidiëren, zouden het meest kwetsbaar zijn — zij kunnen te maken krijgen met afwaarderingen, personeelsstops en, in sommige gevallen, insolventie. Beursgenoteerde bedrijven met beperkte omzetdiversificatie zouden hun marktaandeel sneller kunnen zien dalen als het geduld van beleggers opraakt. Zelfs gevestigde leveranciers van rekenkracht-infrastructuur zouden de schokgolven voelen: een dramatische vertraging in de uitgaven voor datacenters zou door de hele toeleveringsketen rimpelen en chipmakers, apparatuurleveranciers en bouwpartners treffen.

Toch hoeft een krimp het fundamentele nut van AI niet teniet te doen. Het decennium na het barsten van de internetbubbel wiste het langetermijnbelang van het web niet uit; in plaats daarvan werden zwakkere bedrijfsmodellen gewied en werden bedrijven gedwongen zich te concentreren op duurzame monetisatie. Een vergelijkbare herijking zou de sector uiteindelijk kunnen versterken, hoewel de menselijke kosten — verloren banen, mislukte bedrijven en ontregelde projecten — reëel en onmiddellijk zouden zijn.

Het evenwicht tussen fundamenten en hype

Om te beoordelen of de huidige fase een speculatieve zeepbel of een gezonde hausse is, moet er een onderscheid worden gemaakt tussen hype en fundamenten. Belangrijke fundamenten om in de gaten te houden zijn: consistente, herhaalbare omzetgroei gekoppeld aan AI-producten en -diensten; brutomarges die de economische haalbaarheid van grootschalige inferentie valideren; en diversificatie van het aanbod van rekenkracht zodat geen enkele leverancier een verstikkingspunt wordt. Als die signalen op één lijn liggen, zal een groot deel van het huidige enthousiasme een duurzame basis hebben. Zo niet, dan prijst de markt waarschijnlijk verwachtingen in die uitgaan van een nagenoeg perfecte uitvoering bij talloze bedrijven.

Beleidsmakers en institutionele beleggers hebben ook een rol. Betere openbaarmaking over hoe AI-inkomsten worden verantwoord, duidelijkere maatstaven voor het gebruik van rekenkracht en grondigere stresstests van AI-bedrijfsmodellen zouden de informatie-asymmetrie kunnen verminderen die speculatieve cycli voedt. Voor bedrijfsbesturen en leidinggevenden is het punt van Pichai pragmatisch: zelfs dominante bedrijven moeten zelfgenoegzaamheid vermijden wanneer waarderingen afhankelijk zijn van sectorale uitbundigheid in plaats van voorspelbare kasstromen.

Waarom dit verder reikt dan de financiële wereld

De belangen zijn niet alleen financieel. AI verandert nu al arbeidsmarkten, media-ecosystemen en nationale strategieën voor technologisch leiderschap. Als er een scherpe correctie optreedt, zullen de onmiddellijke slachtoffers investeerders en werknemers zijn — maar de strategische gevolgen kunnen doorwerken in onderzoeksinvesteringen, product-roadmaps en nationaal concurrentievermogen. Omgekeerd zou een geleidelijke afkoeling van de markt die overambitieuze ondernemingen wegsnoeit, op de lange termijn kunnen leiden tot een gezondere industrie die gericht is op het leveren van meetbare waarde.

Vooralsnog bevindt de industrie zich in een ongemakkelijke tussenpositie: krachtige, aantoonbaar nuttige technologie die zij aan zij bestaat met opgeblazen activaprijzen en geconcentreerde toeleveringsketens. De waarschuwing van Pichai herinnert ons eraan dat de bewakers van de technologie-economie — CEO's, investeerders en toezichthouders — groei verantwoordelijk moeten beheren. De waarschijnlijke uitkomst is noch een totale ineenstorting, noch een gegarandeerd nirvana: aannemelijker is dat de komende jaren een test zullen zijn voor welke bedrijven de technische belofte van AI kunnen omzetten in veerkrachtige, omzetgedreven ondernemingen terwijl de markt zijn verwachtingen bijstelt.

Bronnen