Sundar Pichai uyardı: "Hiçbir şirket muaf olmayacak"
BBC'ye verdiği yakın tarihli bir röportajda Alphabet CEO'su Sundar Pichai sert bir değerlendirmede bulundu: Yapay zeka kaynaklı bir piyasa balonu patlarsa, teknoloji piramidinin tepesindeki devler bile bundan kurtulamayacak. Dot-com patlaması ve onun sancılı sonrasıyla karşılaştırmalar yaparak, "Biz de dahil olmak üzere hiçbir şirketin muaf kalmayacağını düşünüyorum," dedi. Bu açıklama, Silikon Vadisi ve Wall Street genelinde büyüyen bir endişeyi somutlaştırıyor: Hızlı yatırımcı coşkusu, olağanüstü değerlemeler ve bir avuç altyapı tedarikçisine olan ağır bağımlılık, geçmişteki balonlara benzeyen koşullar yarattı.
Pichai’nin uyarısının bağlamı
Pichai yorumunu bir paradoks olarak çerçeveledi. Yapay zekanın temelden dönüştürücü olduğunu —teknoloji hakkındaki konuşmalarda internet analojisi sıkça tekrarlanıyor— ancak mevcut çılgınlığın "rasyonel olmayan unsurlar" içerdiğini savundu. Bu görüş, alandaki diğer liderler tarafından da yineleniyor. OpenAI CEO'su Sam Altman da yapay zekanın on yıllardır görülen en önemli teknolojik değişimlerden birini temsil ettiğini savunurken, sektörün klasik balon işaretleri gösterdiğini belirtti.
Bu çatışan gerçekler —gerçek, kalıcı teknik değer ve aşırı ısınmış kısa vadeli beklentiler— rakamlarda da görülüyor. Alphabet yakın zamanda trilyon dolar seviyelerinde piyasa değerine ulaştı; OpenAI'ın yüz milyarlarca dolarlık bir manşet değerlemeye ulaştığı bildiriliyor; ve büyük modelleri eğitmek ve çalıştırmak için kullanılan GPU'ların baskın tasarımcısı NVIDIA, bir dizi rekor kazanç çeyreğinin ardından çoklu trilyon dolarlık değerleme dilimine fırladı. Piyasanın dar bir kazananlar kümesine olan ilgisi, bu şirketleri, anlatı değiştiği takdirde hızlı değerleme sıfırlamalarına karşı savunmasız kalabilecek seviyelere yükseltti.
Hesaplama darboğazı ve trilyon dolarlık bahis
Bu coşkunun büyük kısmının temelinde sert ve fiziksel bir kısıtlama yatıyor: Hesaplama (compute). Modern temel modeller özel çiplere, enerjiye ve soğutmaya aç durumdadır; bu nedenle GPU'lara erişim ve bunları ölçekli bir şekilde çalıştırma kapasitesi stratejik darboğazlar oluşturuyor. Sam Altman bu kısıtlama konusunda açık davrandı; daha fazla hesaplama gücü sağlamak için veri merkezi inşasına devasa meblağlar akıtma planlarının sinyalini verdi. Sektör gözlemcileri ve bizzat Altman, gelecekteki sermaye ihtiyaçlarını tanımlamak için "trilyonlar" kelimesini bile kullandılar; bu ölçek, altyapı ekonomisini sarsabilir ve yapay zeka hizmetlerinin nerede ve nasıl sunulacağını potansiyel olarak yeniden şekillendirebilir.
Ancak hesaplama piyasası da değişiyor. Büyük bulut sağlayıcıları ve hiper ölçekleyiciler alternatif donanımlara yatırım yapıyor; Google'ın son üst modeli Gemini 3, NVIDIA GPU'ları yerine Google'ın kendi Tensor İşleme Birimleri (TPU'lar) üzerinde eğitildi. Daha fazla oyuncu bu yolu izlerse, rekabet büyük ölçekli eğitim ve çıkarım fiyatlarını aşağı çekebilir ve sistemdeki bir baskı noktasını hafifletebilir. Aynı zamanda, daha ucuz hesaplama, birçok yapay zeka girişimi ve hizmeti için iş modelleri bulma süresini uzatabilir; ancak düşük fiyatlar, yapay zeka vaadinin peşinden koşan her şirket için otomatik olarak sürdürülebilir gelir artışına dönüşmeyecektir.
Piyasa sinyalleri: Yatırımcı rotasyonları ve bahisler
Piyasalar şimdiden gerginlik belirtileri göstermeye başladı. Bazı önde gelen yatırımcılar, çip üreticileri ve yapay zeka tedarikçilerindeki büyük pozisyonlarını azalttı veya bunlardan çıktı. Yapay zeka coşkusunun ilk dalgasından kâr eden hedge fonları ve halka açık yatırımcılar şimdi masadaki fişleri topluyor; Michael Burry tarafından yapılanlar başta olmak üzere bir avuç bilgili ve aykırı bahis, mevcut fiyatların haklı olup olmadığına dair şüpheleriyle manşetlere taşındı.
Bir düzeltme neye benzeyebilir?
Eğer piyasa yapay zeka işletmelerini yeniden fiyatlandırırsa, etkiler dengesiz olacaktır. Hızlı büyümeyi sübvanse etmek için aralıksız fonlama turlarına bağımlı olan girişimler en çok maruz kalanlar olacak; değerleme indirimleri, işe alım dondurmaları ve bazı durumlarda iflaslarla karşı karşıya kalabilirler. Gelir çeşitlendirmesi sınırlı olan halka açık şirketler, yatırımcı sabrı tükenirse pazar payında daha hızlı düşüşler görebilir. Yerleşik hesaplama altyapısı tedarikçileri bile şok dalgalarını hissedecektir: Veri merkezi harcamalarındaki dramatik bir yavaşlama, tedarik zinciri boyunca dalgalanarak çip üreticilerini, ekipman satıcılarını ve inşaat ortaklarını etkileyecektir.
Yine de bir daralma, yapay zekanın temel faydasını geçersiz kılmak zorunda değildir. İnternetin balon sonrası on yılı, web'in uzun vadeli önemini silmedi; aksine zayıf iş modellerini eledi ve firmaları sürdürülebilir gelir elde etmeye odaklanmaya zorladı. Benzer bir yeniden kalibrasyon nihayetinde sektörü güçlendirebilir, ancak insani bedel —kaybedilen işler, başarısız olan şirketler ve sekteye uğrayan projeler— gerçek ve ani olacaktır.
Temelleri ve abartıyı dengelemek
Mevcut aşamanın spekülatif bir balon mu yoksa sağlıklı bir patlama mı olduğunu değerlendirmek, abartıyı (hype) temellerden ayırmayı gerektirir. İzlenmesi gereken temel göstergeler şunlardır: Yapay zeka ürün ve hizmetlerine bağlı tutarlı, tekrarlanabilir gelir artışı; büyük ölçekli çıkarım sağlamanın ekonomisini doğrulayan brüt kâr marjları ve hiçbir satıcının tıkanma noktası haline gelmemesi için hesaplama arzının çeşitlendirilmesi. Eğer bu sinyaller uyumlu hale gelirse, mevcut coşkunun büyük bir kısmı dayanıklı bir temele sahip olacaktır. Aksi takdirde piyasa, muhtemelen sayısız şirkette kusursuz bir icra varsayan beklentileri fiyatlandırıyor demektir.
Politika yapıcıların ve kurumsal yatırımcıların da bir rolü var. Yapay zeka gelirlerinin nasıl muhasebeleştirildiği konusunda daha iyi şeffaflık, hesaplama kullanımı üzerine daha net ölçütler ve yapay zeka iş modellerinin daha kapsamlı stres testleri, spekülatif döngüleri besleyen bilgi asimetrisini azaltabilir. Şirket yönetim kurulları ve yöneticiler için Pichai'nin görüşü pragmatiktir: Değerlemeler öngörülebilir nakit akışlarından ziyade sektörel coşkuya bağlı olduğunda, baskın firmalar bile rehavetten kaçınmalıdır.
Bu neden finansın ötesinde önem taşıyor?
Söz konusu olan sadece finansal meseleler değil. Yapay zeka şimdiden iş gücü piyasalarını, medya ekosistemlerini ve teknolojik liderlik için ulusal stratejileri değiştiriyor. Keskin bir düzeltme gerçekleşirse, ilk kurbanlar yatırımcılar ve çalışanlar olacaktır; ancak stratejik sonuçlar araştırma yatırımları, ürün yol haritaları ve ulusal rekabet edebilirlik üzerinde yankılanabilir. Aksine, aşırı hırslı girişimleri budayan kademeli bir piyasa soğuması, ölçülebilir değer sağlamaya odaklanmış daha sağlıklı, uzun vadeli bir endüstri yaratabilir.
Şu an için sektör rahatsız edici bir orta noktada duruyor: Güçlü ve açıkça yararlı bir teknoloji, köpüklü varlık fiyatları ve yoğunlaşmış tedarik zincirleriyle bir arada var oluyor. Pichai'nin uyarısı, teknoloji ekonomisinin hamilerinin —CEO'lar, yatırımcılar ve düzenleyiciler— büyümeyi sorumlu bir şekilde yönetmeleri gerektiğini hatırlatıyor. Olası sonuç ne tam bir çöküş ne de garantili bir nirvanadır: Daha makul olanı, önümüzdeki birkaç yılın, piyasa beklentilerini sıfırlarken hangi şirketlerin yapay zekanın teknik vaadini dayanıklı, gelir odaklı işletmelere dönüştürebileceğinin bir testi olacağıdır.
Comments
No comments yet. Be the first!