Nowy przełom Chin w wydobyciu litu zwiększa stawkę w Tybecie

Media państwowe ogłosiły przełom produkcyjny 25 stycznia 2026 r., który zapowiada zmianę sposobu pozyskiwania litu z wysokogórskich jezior słonych.

Chińska prasa państwowa poinformowała w tym tygodniu, że firma Qinghai CITIC Guoan Technology Development Co. uruchomiła linię produkcyjną o wydajności 20 000 ton, wykorzystującą nową, objętą wieloma patentami metodę ekstrakcji litu z solanki jezior słonych. Według firmy i doniesień krajowych mediów, metoda ta zwiększa odzysk na kluczowym etapie panwi solnych ze średniej rynkowej poniżej 50% do ponad 78% oraz podnosi całkowity odzysk zakładu z około 75,4% do 90,4%.

Skok techniczny w ramach znanej chemii

Pozyskiwanie litu z jezior słonych to proces chemiczny, a nie wydobycie ze skał twardych: operatorzy zagęszczają solankę, usuwają jony zakłócające (zwłaszcza magnez), a następnie wytrącają lit lub przekształcają go chemicznie w węglan lub wodorotlenek. Wskaźniki odzysku na etapach odparowywania i przetwarzania pośredniego decydują o tym, jaka część metalu zawartego w solance trafi do sprzedaży jako gotowy produkt, a jaka zostanie utracona w osadnikach, odpadach lub strumieniach niemożliwych do odzyskania.

Dlaczego te liczby mają znaczenie dla Tybetu i płaskowyżu

• Wyższy odzysk zwielokrotnia wartość każdej tony solanki: skok z poziomu ok. 75% do ok. 90% w skali całego procesu oznacza, że znacznie większa część dostępnego litu staje się metalem handlowym, co poprawia ekonomikę projektu nawet po uwzględnieniu kosztów kapitałowych.
• Tybet i sąsiedni Qinghai posiadają wiele chińskich złóż solanek w jeziorach słonych. Niektóre z nich – jak Zabuye i części Kotliny Cajdam (Qaidam Basin) – charakteryzują się korzystnym stosunkiem magnezu do litu i są atrakcyjnymi celami dla inwestycji. Technologia redukująca straty na etapie panwi solnych pozwala na zwiększenie produkcji z tych samych zasobów solanki.
• Firmy donoszą, że nowa linia zachowuje możliwość odzyskiwania produktów ubocznych, takich jak potas i bor, co wspomaga całkowite przychody zakładu i zmniejsza presję na priorytetyzację litu kosztem innych zasobów zawartych w solankach.

Co prawdopodobnie uległo zmianie, a co pozostaje niejasne

Branża pełna jest stopniowych ulepszeń: lepszych adsorbentów, udoskonalonych materiałów membranowych, zoptymalizowanej wielostopniowej elektrodializy i ściślejszej integracji obiegów potażu i litu. Powołanie się na liczne patenty sugeruje raczej zintegrowany proces niż jeden „magiczny” krok. Istotne pozostają jednak dwa zastrzeżenia:

• Opublikowane wzrosty odzysku to dane pochodzące od firmy i, podobnie jak w przypadku wielu wdrożeń przemysłowych, wymagają one niezależnej weryfikacji i czasu pracy operacyjnej, aby potwierdzić ich skuteczność w skali masowej przy różnych składach chemicznych solanki.
• Wyższy odzysk często wiąże się z wyższymi początkowymi nakładami kapitałowymi i kosztami operacyjnymi (wymiana membran, odczynniki chemiczne, energia dla pomp lub procesów termicznych). Wynikowy zysk ekonomiczny zależy od równowagi między poprawą wydajności a tymi dodatkowymi kosztami.

Implikacje ekonomiczne i rynkowe

Jeśli technologia ta będzie niezawodnie produkować lit o czystości akumulatorowej przy deklarowanej wydajności i kosztach, może to przyspieszyć uruchamianie nowych mocy produkcyjnych w Qinghai i Tybecie. To z kolei zwiększyłoby krótkoterminową podaż metalu kluczowego dla pojazdów elektrycznych, magazynowania energii w sieciach i elektroniki użytkowej – a z czasem wywarłoby presję spadkową na globalne ceny litu.

Dla Chin bardziej rentowne wydobycie na płaskowyżu wzmacnia strategiczną bazę surowcową: obniża koszty jednostkowe krajowych surowców do produkcji akumulatorów i zmniejsza zależność od importowanych koncentratów ze skał twardych lub wydobycia z solanek w Ameryce Południowej. Moment ogłoszenia informacji ma znaczenie, ponieważ producenci samochodów i akumulatorów są wrażliwi na wahania kosztów surowców i długoterminową przewidywalność dostaw przy podejmowaniu inwestycji.

Kompromisy środowiskowe i społeczne na płaskowyżu

Wyższy odzysk nie eliminuje kosztów środowiskowych. Pozyskiwanie litu z jezior słonych jest procesem wodochłonnym i przekształca krajobraz: stawy solarne zmieniają wzorce parowania, a niektóre procesy chemiczne generują strumienie odpadów wymagające utylizacji. Wysokogórskie ekosystemy Tybetu są szczególnie wrażliwe – wieczna zmarzlina, topnienie lodowców i systemy rzeczne w dolnym biegu, które zaopatrują miliardy ludzi, są zagrożone w przypadku niewłaściwego zarządzania działalnością przemysłową.

Praktyczne ograniczenia wciąż hamują gwałtowną ekspansję w wielu miejscach Tybetu: ekstremalna wysokość podnosi koszty budowy i pracy, ukształtowanie terenu może ograniczać obszar dostępny pod pola solne, a logistyka zwiększa kapitałochłonność. Te realne bariery oznaczają, że wyższy odzysk poprawia rentowność, ale nie usuwa automatycznie przeszkód środowiskowych ani operacyjnych.

Geopolityka i odporność łańcucha dostaw

Każda wiarygodna poprawa w niskokosztowej, wielkoseryjnej produkcji w Chinach wzmacnia ich globalną przewagę nad podażą litu o czystości akumulatorowej. Współgra to z szerszą koncentracją strategiczną – taką jak udział Chin w produkcji akumulatorów i zdolnościach rafinacyjnych – i będzie brane pod uwagę przez decydentów w krajach konsumenckich przy planowaniu dywersyfikacji i rezerw strategicznych.

Jednocześnie większa efektywność ekonomiczna wydobycia z krajowych solanek na płaskowyżu mogłaby złagodzić globalną presję związaną z niedoborami, która w poprzednich cyklach windowała ceny do ekstremalnych poziomów. Dla producentów i inwestorów kluczowymi kwestiami będą szybkość wdrażania technologii, trajektoria kosztów oraz to, czy nowe moce produkcyjne będą skoncentrowane, czy rozproszone wśród wielu operatorów i dorzeczy.

Obserwacje krótkoterminowe i testy długofalowe

Aby ocenić, jak istotne jest to ogłoszenie, należy spodziewać się trzech zjawisk w najbliższym czasie:

1. Niezależnego potwierdzenia statystyk produkcji i jakości produktu z nowej linii w Qinghai po kilku miesiącach stabilnej pracy.
2. Reakcji rynku: zapowiedzi kolejnych linii produkcyjnych, planów inwestycyjnych w inne projekty na płaskowyżu oraz ewentualnego natychmiastowego wpływu na ceny spotowe litu lub negocjacje kontraktów terminowych.
3. Nadzoru regulacyjnego i środowiskowego: władze prowincjonalne i centralne w Chinach będą pod presją wykazania nadzoru nad zużyciem wody, usuwaniem odpadów i wpływem na społeczności lokalne w miarę skalowania produkcji.

Deklaracja technologiczna jest potencjalnie bardzo ważna: zwiększenie odzysku w panwiach solnych i w całym procesie może sprawić, że wiele marginalnych operacji stanie się rentownych i zmieni ekonomikę lokalizacji przyszłych zakładów. Jednak zyski nie są automatyczne – ograniczenia środowiskowe, logistyka oraz koszty wdrożenia i obsługi nowych procesów zadecydują o tym, czy ten przełom zmieni globalną strukturę podaży litu, czy jedynie przyspieszy rozwój mocy w kilku sprzyjających lokalizacjach.

Źródła

• Qinghai CITIC Guoan Technology Development Co. (materiały prasowe firmy i chińskie raporty krajowe)
• Instytut Badań Jezior Słonych Chińskiej Akademii Nauk (tło techniczne dotyczące chemii solanek i procesów przetwarzania)
• Raporty branżowe Shanghai Metals Market (SMM) na temat technologii ekstrakcji z jezior słonych i krzywych kosztów