Schmidt: 'De elektriciteit raakt op'

Wanneer Eric Schmidt deze week tijdens een sprekersbijeenkomst zegt dat 'we elektriciteit tekortkomen', landt die opmerking als een provocatie in Silicon Valley en Washington. Schmidt, de voormalige topman van Google, schatte dat de VS ongeveer 92 gigawatt aan nieuw vermogen nodig zouden hebben om de snelle groei van grootschalige kunstmatige intelligentie te ondersteunen — een getal dat hij gebruikte om de grenzen van het huidige elektriciteitsnet te onderstrepen. De reacties varieerden van investeerders die zenuwachtig hun berekeningen voor infrastructuurbehoeften heroverwegen tot SpaceX-CEO Elon Musk, die een kwinkslag op X plaatste — "Was er maar een bedrijf dat dit kon doen" — terwijl hij de video deelde; een opmerking die het energiedebat koppelde aan hernieuwde gesprekken over datacenters in de ruimte.

Eric Schmidt zegt 'we komen elektriciteit tekort' — de omvang van het probleem

Schmidts cijfer van 92 gigawatt is opvallend omdat het abstracte machine-learningtrends omzet in een gangbare technische eenheid: stroomcapaciteit. Ter vergelijking merkte hij op dat de gemiddelde kerncentrale ongeveer 1,5 gigawatt produceert, wat betekent dat het tekort dat hij beschreef gelijkstaat aan tientallen nieuwe grote reactoren. De bewering is geen letterlijke aftelling naar een blackout, maar een alarmbel op beleidsniveau: AI-training en de nieuwe generatie inferentiediensten zijn energieverslindend, en de groei in modelschaal, datacenterdichtheid en koelbehoeften zou de geplande uitbreiding van nutsbedrijven kunnen overtreffen.

Die druk is zichtbaar in het stijgende energieverbruik van datacenters, de constante koeling voor dichtgepakte accelerator-hardware en de operationele kosten van het draaien van modellen op wereldwijde schaal. Investeerders en ondernemers hebben deze zorgen herhaald: durfkapitalist Chamath Palihapitiya waarschuwde dat de elektriciteitstarieven fors kunnen stijgen als de sector niet structureel verandert, en grote cloudspelers plannen al honderden megawatts aan nieuwe capaciteit. Schmidts samenvatting — Eric Schmidt zegt 'we komen elektriciteit tekort' — vat zowel een technische als een politieke uitdaging samen: hoe we de aanzienlijk grotere rekenbelastingen moeten leveren, lokaliseren en reguleren.

Eric Schmidt zegt 'we komen elektriciteit tekort' — datacenters in de ruimte als oplossing

Voorstanders stellen dat racks in een baan om de aarde eerder vroege experimenten zouden zijn in betrouwbaarheid, thermisch beheer en stralingsbestendigheid dan onmiddellijke vervangingen voor aardse cloudregio's. Pichai heeft het plan bestempeld als een "moonshot" met kleine testsystemen tegen 2027 om te beoordelen of hardware de stralingsomgeving overleeft, hoe thermische controle op schaal werkt en hoe onderhoudsmodellen eruitzien. Jeff Bezos en anderen hebben soortgelijke langetermijnvisies geopperd — waarbij zij voorspellen dat, naarmate de lanceringskosten dalen, de economische aspecten van orbitale centra over enkele decennia kunnen convergeren met faciliteiten op aarde.

Hoe datacenters in de ruimte zouden werken en of zonne-energie in een baan om de aarde ze kan voeden

Datacenters in de ruimte nemen op papier vele vormen aan: racks in een lage baan om de aarde (LEO), grotere stations in een geosynchrone baan (GEO) of platforms op het maanoppervlak. Alle varianten vertrouwen op fotovoltaïsche cellen voor de primaire opwekking; in het zonlicht produceren zonnepanelen in de ruimte meer vermogen per oppervlakte-eenheid dan op typische breedtegraden op de grond, vanwege de afwezigheid van atmosferische verzwakking. Dat maakt continue zonne-energie in principe een aantrekkelijke stroombron, vooral voor GEO of zorgvuldig ontworpen LEO-constellaties die de tijd in de schaduw minimaliseren.

Missieplanners moeten ook oplossingen vinden voor thermische engineering, stralingsafscherming, herstel bij storingen en onderhoud in de ruimte. Stralingskoeling is krachtig, maar warmte moet nog steeds van de hete chips naar radiatoren worden geleid, en radiatoren voegen massa en oppervlakte toe — wat de lanceringskosten verhoogt. De conclusie: zonne-energie in een baan om de aarde is technisch haalbaar als energiebron; dit omzetten in een betrouwbaar, economisch datacenter blijft een enorme technische opgave.

Technische en economische obstakels voor het verplaatsen van datacenters naar de ruimte

Voorstanders van de ruimtevaart wijzen vaak naar dalende lanceringskosten en herbruikbare raketten als de x-factor die orbitale datacenters plotseling realistisch maakt. Elon Musks publieke sneer — "Was er maar een bedrijf dat dit kon doen" — is een verwijzing naar de rol die SpaceX en soortgelijke vernieuwers in de ruimtevaart zouden kunnen spelen. Toch is de CEO van Amazon Web Services, Matt Garman, ronduit sceptisch: ruimtecentra zijn vandaag de dag "niet rendabel". Hij en anderen wijzen op de voor de hand liggende kostenpost — de prijs om massa in een baan om de aarde te krijgen — en op een tweede beperking: de huidige frequentie van betrouwbare lanceringen.

Naast de lanceringskosten worden exploitanten geconfronteerd met hogere technische rekeningen voor stralingsbestendige servers, redundantie en software die micro-onderbrekingen tolereert. Ook de servicemodellen zijn van belang: de meeste cloudgebruikers verwachten voorspelbare latentie en grote, goedkope opslag; rekenkracht in de ruimte kan geschikt zijn voor specifieke workloads (lange batch-trainingssessies, gespecialiseerde inferentie op schaal, of workloads die een hogere latentie tolereren), maar zal op de korte termijn niet passen bij de algemene cloud. Er zijn ook regelgevende en veiligheidsvragen rond ruimteafval, frequentietoewijzingen voor draadloze energieoverdracht en grensoverschrijdend gegevensbeheer wanneer satellieten fungeren als drijvende nationale faciliteiten.

Industriedynamiek — spelers, politiek en de weg vooruit

Het gesprek is een mix van technisch debat en zakelijke positionering. Alphabets Project Suncatcher wordt gepositioneerd als een onderzoeksprogramma — een experiment met racks en thermische systemen — terwijl de verbeteringen van SpaceX in lanceringskosten en -frequentie worden genoemd als factoren die dit mogelijk maken. De gerapporteerde zakelijke stappen die SpaceX en xAI met elkaar verbinden, voegen een financiële dimensie toe: bedrijven die ooit in aangrenzende markten concurreerden, hergroeperen zich om toekomstige bedrijfsmodellen voor 'compute-in-space' te veroveren. Ondertussen benadrukken gevestigde cloudpartijen zoals AWS publiekelijk de economische aspecten en de noodzaak tot voorzichtigheid.

Ook beleidsmakers zullen een rol spelen. Nutsbedrijven, netplanners en nationale toezichthouders staan voor reële keuzes over waar de prioriteit bij investeringen moet liggen: meer aardse opwekking en transmissie, meer efficiëntie aan de vraagzijde, of strategische weddenschappen op exotische alternatieven zoals computerkracht in de ruimte. Daarom moet de opmerking van Schmidt zowel als een politiek duwtje als een technische constatering worden gelezen: als de natie computerkracht op AI-schaal serieus neemt, is er gecoördineerde planning nodig in de sectoren energie, ruimtevaart en telecommunicatie.

Tijdslijnen en wat we nu kunnen verwachten

Het is onwaarschijnlijk dat datacenters in de ruimte van de ene op de andere dag een verschuiving teweegbrengen in de manier waarop de wereld rekent. Realistisch gezien is er een stapsgewijs pad te verwachten: kleine, geïnstrumenteerde testrekken in de ruimte om de betrouwbaarheid te meten; betere stralingsbestendige accelerators en fouttolerante software; demonstratiemissies die laten zien dat thermische controle en energiebeheer in de praktijk werken. Als deze slagen, kunnen de economische vooruitzichten verbeteren naarmate de lanceringsprijzen verder dalen en bepaalde niche-workloads hun waarde bewijzen voor uitvoering in de ruimte.

Op de korte termijn is de grootste impact van Schmidts opmerking wellicht strategisch: het vestigt de aandacht op de aanbodzijde van rekenkracht en dwingt cloudproviders, nutsbedrijven en beleidsmakers om trajecten voor energie en capaciteit uit te stippelen. Of dat nu leidt tot datacenters in de ruimte, een grote impuls voor nieuwe aardse energieopwekking of een mix van efficiëntie en gedistribueerde computerkracht, zal afhangen van technische resultaten, regelgeving en waar privaat kapitaal besluit zijn weddenschappen te plaatsen.

Vooralsnog is de uitspraak Eric Schmidt zegt 'we komen elektriciteit tekort' minder een letterlijke aftelling en meer een kadering die een technisch en beleidsmatig gesprek heeft versneld over de grenzen van de huidige infrastructuur en de creatieve — zij het dure — alternatieven die worden voorgesteld.

Bronnen

• Alphabet / Google (publieke verklaringen Project Suncatcher en opmerkingen Sundar Pichai)
• Eric Schmidt publieke opmerkingen over AI-stroomvraag
• SpaceX (verklaringen Elon Musk en technologische ontwikkelingen op het gebied van lanceringen)
• Amazon Web Services (opmerkingen Matt Garman)