Japońskie ambicje kosmiczne w martwym punkcie: Trzecia z rzędu awaria rakiety KAIROS

6 marca 2026 roku o godzinie 11:10 czasu JST japoński startup z branży technologii lotniczych i kosmicznych Space One odnotował znaczące niepowodzenie, gdy jego rakieta KAIROS eksplodowała około dwie minuty po starcie podczas trzeciej próby lotu. Misja, która rozpoczęła się w Space Port Kii w Kushimoto w prefekturze Wakayama, miała dowieść niezawodności pierwszego japońskiego prywatnego orbitalnego systemu nośnego po dwóch wcześniejszych niepowodzeniach w 2024 roku. Zamiast tego 18-metrowa rakieta zakończyła lot gwałtowną eksplozją w trakcie wznoszenia, rozrzucając szczątki nad Oceanem Spokojnym i stawiając pod znakiem zapytania przyszłość komercyjnych ambicji firmy.

Co wydarzyło się podczas trzeciej próby wystrzelenia rakiety KAIROS?

Rakieta KAIROS nr 3 firmy Space One uległa katastrofalnej awarii około 120 sekund po starcie ze Space Port Kii w dniu 6 marca 2026 roku. Choć początkowa faza wznoszenia wydawała się stabilna, Autonomiczny System Przerwania Lotu (AFTS) pojazdu został aktywowany po zaobserwowaniu odchyleń od trajektorii, co doprowadziło do eksplozji w powietrzu. Jest to trzecia z rzędu utrata rakiety w programie KAIROS, po niepowodzeniach w marcu i grudniu 2024 roku.

Profil lotu trzeciej misji KAIROS wykazywał wczesne oznaki problemów technicznych, gdy nagrania z transmisji uchwyciły próby wykonania wielokrotnych korekt orientacji podczas pracy pierwszego stopnia. Według raportów Space One rakieta została zniszczona przez wewnętrzne systemy bezpieczeństwa po tym, jak pojazd wypadł poza zatwierdzony korytarz bezpieczeństwa. Obserwatorzy obecni na miejscu informowali o licznych fragmentach spadających z nieba, przy czym główny korpus rakiety przed uderzeniem w wodę wydawał się wpadać w niekontrolowany obrót wokół własnej osi. Porażka ta jest szczególnie zniechęcająca dla zespołu, ponieważ nie udało się osiągnąć kamieni milowych wyznaczonych przez poprzednie loty, mimo ulepszeń wprowadzonych po anomaliach z 2024 roku.

Chronologia historii lotów KAIROS ilustruje ogromne trudności związane z prywatnym rozwojem systemów orbitalnych:

• Marzec 2024: Inauguracyjny lot zakończył się eksplozją zaledwie pięć sekund po starcie z powodu aktywacji systemu przerwania lotu.
• Grudzień 2024: Drugi lot zakończył się niepowodzeniem krótko po oddzieleniu pierwszego stopnia z powodu utraty kontroli orientacji.
• Marzec 2026: Trzeci lot trwał około dwóch minut, zanim odchylenia od trajektorii wymusiły samounicestwienie.

Co spowodowało eksplozję dwie minuty po starcie KAIROS?

Eksplozja rakiety KAIROS była kontrolowanym zniszczeniem zainicjowanym przez pokładowy Autonomiczny System Przerwania Lotu (AFTS). Ten protokół bezpieczeństwa został aktywowany, gdy komputer pokładowy rakiety wykrył, że pojazd niebezpiecznie zbacza z zamierzonej trajektorii. Podczas gdy konkretna przyczyna mechaniczna lub programowa jest wciąż badana, system AFTS zadziałał zgodnie z przeznaczeniem, aby zapobiec staniu się pojazdu zagrożeniem dla obszarów zamieszkanych.

Analiza techniczna sugeruje, że stopnie na paliwo stałe rakiety KAIROS mogły doświadczyć braku równowagi ciągu lub awarii systemu sterowania wektorem ciągu. Podczas transmisji na żywo komentatorzy zauważyli, że pojazd wydawał się „walczyć” o utrzymanie kursu przed wysłaniem sygnału o zakończeniu lotu. W przeciwieństwie do rakiet na paliwo ciekłe, silników pomocniczych na paliwo stałe nie można dławić, co sprawia, że precyzyjne naprowadzanie podczas faz wznoszenia atmosferycznego o wysokim obciążeniu jest niezwykle trudne dla konstrukcji pierwszej generacji. Utrata pojazdu podkreśla istnienie uporczywej „doliny śmierci”, z którą boryka się wiele prywatnych firm kosmicznych podczas przechodzenia od testów suborbitalnych do rzeczywistych lotów orbitalnych.

Jak działa autonomiczny system przerwania lotu rakiety KAIROS?

Autonomiczny System Przerwania Lotu (AFTS) rakiety KAIROS to pokładowy, sterowany komputerowo mechanizm bezpieczeństwa, który monitoruje pozycję, prędkość i stan pojazdu w czasie rzeczywistym. W przeciwieństwie do tradycyjnych systemów, które wymagają od oficera bezpieczeństwa wysłania polecenia „destrukcji” drogą radiową, AFTS podejmuje decyzję lokalnie, jeśli uzna, że rakieta znalazła się poza swoim „korytarzem lotu”. Zapewnia to natychmiastową reakcję na usterki, chroniąc infrastrukturę naziemną i personel.

Zastosowanie technologii AFTS jest nowoczesnym standardem w komercyjnych lotach kosmicznych, spopularyzowanym przez firmy takie jak SpaceX, a teraz przyjętym przez Space One w celu usprawnienia operacji w Space Port Kii. W przypadku systemu KAIROS, który składa się z trzech stopni na paliwo stałe i końcowego stopnia na paliwo ciekłe, AFTS musi stale porównywać dane GPS i inercyjne z ustalonym profilem misji. Jeśli odchylenie przekroczy określony próg – jak to miało miejsce podczas startu w marcu 2026 roku – system detonuje ładunki na rakiecie, aby rozproszyć paliwo i zatrzymać jej pęd do przodu. Choć skutkuje to niepowodzeniem misji, jest uznawane za sukces protokołów bezpieczeństwa opracowanych przez inżynierów Space One.

Czy Space One nadal planuje kolejne starty KAIROS po trzech niepowodzeniach?

Firma Space One wyraziła chęć kontynuowania programu KAIROS, choć harmonogram czwartej próby pozostaje niepewny. Po niepowodzeniu w marcu 2026 roku kierownictwo firmy zapowiedziało przeprowadzenie rygorystycznego przeglądu danych, aby zidentyfikować, dlaczego korekty trajektorii zawiodły. Firma boryka się jednak z rosnącą presją finansową, po tym jak wcześniej polegała na finansowaniu społecznościowym za pośrednictwem platformy Ready For w celu sfinansowania trzeciej misji.

Strategiczne znaczenie Space One dla japońskiego sektora lotniczo-kosmicznego jest nie do przecenienia, zwłaszcza że kraj ten obecnie boryka się z brakiem stałego, krajowego dostępu do przestrzeni kosmicznej. W obliczu dochodzenia dotyczącego rakiety H3 agencji JAXA oraz uziemienia rakiety Epsilon do czasu gotowości operacyjnej konfiguracji Epsilon S, Space One stanowi krytyczną, alternatywną ścieżkę dla rozmieszczania japońskich satelitów. Odporność firmy zostanie wystawiona na próbę w nadchodzących miesiącach, gdy będzie ona starała się uspokoić inwestorów i japoński rząd, że rakieta KAIROS może ostatecznie przełamać passę trzech niepowodzeń.

Mimo tych trudności, szerszy japoński prywatny przemysł kosmiczny nadal rozwija się dzięki kilku kluczowym graczom:

• Interstellar Technologies: opracowuje rakietę ZERO na paliwo metanowo-tlenowe, z planowanym startem w 2027 roku.
• Honda: testuje technologię pionowego startu i lądowania wielokrotnego użytku (VTOL) według stanu na czerwiec 2025 roku.
• Space Port Kii: pierwszy w Japonii dedykowany prywatny ośrodek startów orbitalnych, który pozostaje operacyjny mimo ostatniego wypadku.

Droga na orbitę historycznie była usłana porażkami. Podobnie jak wczesne rakiety Falcon 1 firmy SpaceX odnotowały trzy kolejne straty przed osiągnięciem sukcesu, Space One znajduje się w punkcie zwrotnym. Dane zebrane z dwuminutowego lotu KAIROS nr 3 dostarczają więcej telemetrii niż jakakolwiek wcześniejsza próba, dając cień nadziei, że czwarty lot może w końcu zakończyć się wejściem na orbitę. Na razie światowa społeczność kosmiczna obserwuje, jak Japonia przechodzi przez trudne narodziny swojego komercyjnego przemysłu rakietowego.