NASA, İkinci Artemis II Islak Provasına Başladı

NASA ekipleri, bu hafta ikinci Islak Prova'nın (WDR) başlamasıyla Artemis II görevi için kritik bir doğrulama aşamasına giriyor. Bu kapsamlı 50 saatlik simülasyon, Space Launch System (SLS) ve Orion uzay aracı için 1972'den bu yana ilk kez Ay'a insanlı bir mürettebat taşımadan önceki nihai stres testi görevi görüyor. Görev, Artemis programında mürettebatsız testlerden derin uzayın aktif insanlı keşfine geçişi temsil eden dönüm noktası niteliğinde bir an.

İlk Artemis II WDR'de neden sorunlar yaşandı?

İlk Artemis II Islak Provası, Kuyruk Servis Direği Göbek Bağı (TSMU) arayüzünde kritik bir sıvı hidrojen sızıntısıyla karşılaştı ve bu durum geri sayımın T-5:15 işaretinde otomatik olarak sonlandırılmasını tetikledi. Teknik ekipler ayrıca bir Orion kapak basınçlandırma valfi ile ilgili zorluklar tespit etti ve 2 Şubat'taki simülasyon sırasında sesli iletişim kesintileri yaşadı.

İlk prova sırasındaki teknik tutarsızlıklar, Fırlatma Direktörü Charlie Blackwell-Thompson'ın uçuş güvenliğine öncelik vermek için operasyonları durdurmasına neden oldu. Mühendisler, tankların nihayetinde gerekli yakıt seviyelerine ulaşmasına rağmen, roket ile mobil fırlatıcı arasındaki arayüzdeki sızıntının terminal geri sayıma devam etmek için çok önemli olduğunu belirlediler. O olaydan bu yana NASA teknisyenleri, TSMU'daki contaları değiştirdi ve donanımın Salı akşamı başlayacak olan 50 saatlik test döngüsü için yeterince dirençli olduğundan emin olmak amacıyla kapsamlı veri incelemeleri gerçekleştirdi.

WDR, gerçek Artemis II fırlatmasına nasıl hazırlık sağlıyor?

Islak Prova, rokete aşırı soğuk sıvı hidrojen ve sıvı oksijen yüklenmesi de dahil olmak üzere tam 50 saatlik geri sayımı simüle ederek Artemis II fırlatmasına hazırlanıyor. Bu "yakıt ikmali" süreci, NASA'nın Space Launch System ve yer destek ekipmanının bütünlüğünü, motorları ateşlemeden gerçek kriyojenik koşullar altında doğrulamasını sağlıyor.

Otomatik Fırlatma Sıralayıcısı'nın (ALS) doğrulanması, bu ikinci provanın temel amaçlarından biridir. Geri sayımın son 10 dakikasında —terminal geri sayım— yer kontrolörleri üç dakikalık bir bekletme pratiği yapacak ve ardından aynı pencere içinde yeni bir fırlatma zamanını simüle etmek için saati başa alacaklar (recycle). Bu esneklik, İnsanlı Uzay Uçuşu için temel bir unsurdur; çünkü ekibin tüm görevi iptal etmeden fırlatma günündeki küçük sorunları gidermesine olanak tanır. Test, roketin uçuş bilgisayarlarının normalde otonom kontrolü ele almasından hemen önce, T-33 saniye işaretinde simüle edilmiş bir kesintiyle sona erecek.

6 Mart, Artemis II için en erken fırlatma tarihi mi?

6 Mart 2026, şu andaki en erken resmi fırlatma fırsatıdır; bu tarih ikinci Islak Prova'nın yeniden planlanmasının ardından Artemis II görevi için NASA yetkilileri tarafından onaylanmıştır. Dış paydaşlar daha önce 3 Mart penceresi olasılığını tartışmış olsa da ajans, tüm test verilerinin kapsamlı bir şekilde analiz edilmesini sağlamak için 6 Mart hedefini korumayı tercih etti.

Görev takvimi, Dünya ve Ay'ın yörünge hizalanması tarafından sıkı bir şekilde belirlenir. NASA Yöneticisi Jared Isaacman, daha erken tarihlerin kısa bir süreliğine değerlendirildiğini ancak önceliğin WDR'nin 19 Şubat'ta başarıyla tamamlanması olduğunu belirtti. Prova tüm başarı kriterlerini karşılarsa, Space Launch System, mürettebatın Ay yakın geçişi ve ardından Dünya'ya dönüşü için en uygun rotayı sağlayan 6 Mart penceresine hazırlanmak üzere Kennedy Space Center'daki Fırlatma Kompleksi 39B'de kalacak.

Artemis II astronotları WDR'ye katılacak mı?

Artemis II astronotları —Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch ve Jeremy Hansen— Islak Prova sırasında genellikle Orion uzay aracına binmezler; bunun nedeni 700.000 galondan fazla kriyojenik yakıt yüklenmesiyle ilgili tehlikelerdir. Bunun yerine test, yer sistemlerinin ve roketin dahili donanım ve yazılımının senkronizasyonuna odaklanır.

Mürettebat, yakıt ikmali işlemi sırasında fiziksel olarak kapsülün içinde olmasa da görevin prosedürel yönlerine derinlemesine dahil olurlar. Hem NASA'yı hem de Kanada Uzay Ajansı'nı temsil eden dört astronot, izleyecekleri "serbest dönüş" yörüngesi için zorlu eğitimleri tamamladılar. Bu spesifik uçuş yolu, ana itki sistemi arızalansa bile Orion uzay aracının Ay yerçekimini kullanarak doğal bir şekilde Dünya'ya geri çekilmesini sağlamak için tasarlanmış bir güvenlik protokolüdür. Bu "test uçuşu" zihniyeti, WDR'nin yer ekipleri tarafından bu kadar yüksek hassasiyetle ele alınmasının nedenidir.

Teknik Hedefler ve Artemis III'e Giden Yol

Bu haftaki Artemis II provasının başarıyla tamamlanması, NASA'nın 21. yüzyılın ilk mürettebatlı Ay Keşfi görevini üstlenmesinden önceki son büyük engeldir. Ajans, benzer hidrojen sızıntısı zorluklarıyla karşılaşan ve başarılı mürettebatsız uçuşundan önce birden fazla prova gerektiren 2022'deki Artemis I görevinden çıkarılan dersleri kullanıyor. NASA, bu "yakıt ikmali" prosedürlerini şimdi geliştirerek, insanları Ay yüzeyine indirmeyi amaçlayan Artemis III görevi için 2028 hedefini etkileyebilecek uzun vadeli gecikme riskini azaltıyor.

• Kritik Dönüm Noktası 1: SLS ana aşamasına ve Geçici Kriyojenik İtki Aşaması'na (ICPS) sıvı hidrojen ve sıvı oksijen yüklenmesi.
• Kritik Dönüm Noktası 2: Fırlatmaya hazır bir durumda T-1:30'da üç dakikalık bir bekletmenin başarıyla yürütülmesi.
• Kritik Dönüm Noktası 3: Otonom yazılım mantığını doğrulamak için T-33 saniyede Otomatik Fırlatma Sıralayıcısı'na devir.
• Kritik Dönüm Noktası 4: Fırlatma penceresi esnekliğini göstermek için geri sayımın başarıyla "yeniden başlatılması" (recycle).

İkinci Artemis II WDR'nin Perşembe günü ET saatiyle 20:30'da simüle edilmiş fırlatma penceresine ulaşması planlanıyor. NASA, etkinliğin canlı yayınını sunarak halkın grafik ekranlar ve akan güncellemeler aracılığıyla yakıt yükleme sürecini izlemesine olanak tanıyacak. Teste yönelik bu metodik yaklaşım, NASA'nın insanları Dünya'dan 230.000 mil uzağa göndermeye hazırlanırken güvenliğe olan bağlılığını yansıtıyor ve derin uzay keşfinde yeni bir dönemin başlangıcını işaret ediyor.