Mikrozakrzepy i NETs powiązane z Long COVID

Naukowcy pracujący we Francji i RPA donieśli o uderzającym odkryciu mikroskopowym w krwi osób z long COVID: maleńkich, lepkich zakrzepach nieprawidłowego białka fibryny, które wydają się fizycznie splątane ze strukturami przypominającymi sieć, uwalnianymi przez białe krwinki. Autorzy twierdzą, że te sparowane struktury — znane jako mikrozakrzepy i zewnątrzkomórkowe pułapki neutrofilowe (NET) — są znacznie liczniejsze i większe u pacjentów z long COVID niż w grupie kontrolnej osób zdrowych, co mogłoby pomóc w wyjaśnieniu uporczywych objawów, takich jak zmęczenie i mgła mózgowa.

Dlaczego te struktury mogą mieć znaczenie

Mikrozakrzepy różnią się od dużych skrzeplin powodujących udary czy zakrzepicę żył głębokich: są to mikroskopijne agregaty błędnie sfałdowanego lub usieciowanego fibrynogenu/fibryny, które mogą krążyć i osadzać się w najmniejszych naczyniach krwionośnych. NET to sieci DNA ozdobione enzymami, które neutrofile wyrzucają, aby schwytać patogeny, jednak w nadmiarze sprzyjają one krzepnięciu i uszkadzają otaczające tkanki. Jeśli NET zostaną wbudowane w mikrozakrzepy, mogą sprawić, że zakrzepy te staną się bardziej odporne na normalne procesy rozkładu fibrynolitycznego organizmu, co wydłuża ich żywotność i pogarsza problemy z przepływem mikronaczyniowym. To z kolei może ograniczyć dostarczanie tlenu do tkanek i pomóc wyjaśnić rozproszone, utrzymujące się objawy u niektórych pacjentów.

Jak zespół badał krew

Aby poszukać tych wzorców, naukowcy połączyli mikroskopię fluorescencyjną z obrazową cytometrią przepływową — technikami, które pozwalają wizualizować składniki zakrzepów i automatycznie mierzyć wiele pojedynczych cząstek. Próbki osocza zabarwiono pod kątem struktur fibrynowych typu amyloidowego oraz markerów NET, określono intensywność sygnału i rozkład wielkości cząstek, a także przeprowadzono analizy wielowymiarowe — w tym z wykorzystaniem uczenia maszynowego — aby sprawdzić, które kombinacje najwyraźniej odróżniają próbki pacjentów od kontrolnych. Obrazowanie wykazało, że białka związane z NET są fizycznie powiązane z materiałem fibrynowym, a nie tylko obecne w osoczu.

Ważne zastrzeżenia

• Korelacja to nie przyczynowość. Badanie wykazuje wyraźny związek strukturalny i ilościowy między markerami NET a mikrozakrzepami w próbkach od osób z long COVID, ale nie dowodzi, że struktury te powodują chorobę lub jej objawy. Mogą one być wtórną konsekwencją innych utrzymujących się procesów immunologicznych lub naczyniowych.
• Wielkość próby i możliwość generalizacji. Opisane kohorty są skromnych rozmiarów i zostały rekrutowane w konkretnych ośrodkach badawczych; potrzebne będą większe, zróżnicowane geograficznie kohorty, aby potwierdzić, jak szeroko można zastosować te ustalenia.

Jak to wpisuje się w szerszy obraz

Co badacze chcą sprawdzić w następnej kolejności

Oczywistym kolejnym krokiem jest replikacja w większych, niezależnych kohortach, najlepiej ze szczegółowym fenotypowaniem klinicznym, tak aby badacze mogli sprawdzić, czy poszczególne grupy objawów (na przykład objawy poznawcze w porównaniu ze skargami sercowo-oddechowymi) korelują z obciążeniem mikrozakrzepami/NET. Pobieranie próbek podłużnych pomogłoby również ustalić, czy struktury te utrzymują się, pojawiają się i znikają, czy też reagują na interwencje. Wreszcie, mechanistyczne prace laboratoryjne — na przykład testowanie, czy trawienie NET przyspiesza rozkład mikrozakrzepów w modelach ex vivo — mogłyby przenieść tę dziedzinę z etapu obserwacji korelacji w stronę przyczynowości i terapeutycznego dowodu koncepcji.

Praktyczne wnioski dla pacjentów i klinicystów

Dla osób żyjących z long COVID badanie to jest kolejnym biologicznym dowodem na to, że stan ten może mieć mierzalne, obiektywne korelaty we krwi. Nie uzasadnia ono jeszcze rutynowych testów na obecność mikrozakrzepów poza ramami badań naukowych, ani nie promuje żadnych niesprawdzonych terapii off-label mających na celu zmianę krzepnięcia lub funkcji odpornościowych bez nadzoru medycznego. Klinicyści i pacjenci powinni podchodzić do tych ustaleń z ostrożnym zainteresowaniem: jako do obiecującego kierunku, ale nie gotowego testu diagnostycznego czy ścieżki leczenia.

Odkrycie to podkreśla szerszą lekcję, że long COVID jest prawdopodobnie wieloczynnikowy — procesy naczyniowe, immunologiczne i neurologiczne mogą przyczyniać się do niego w różnym stopniu u różnych pacjentów — i że kombinacja testów molekularnych oraz obrazowania będzie prawdopodobnie potrzebna do stratyfikacji podtypów i kierowania leczeniem. Jeśli mikrozakrzepy stabilizowane przez NET potwierdzą się w dalszych badaniach, mogą stać się jednym z tych mierzalnych podtypów.

W miarę jak badacze będą replikować i rozszerzać te obserwacje, najcenniejszym rezultatem byłyby jasne, powtarzalne testy, które łączą mierzalną sygnaturę krwi z terapią znacząco redukującą obciążenie objawami. Droga od laboratorium do łóżka pacjenta zajmie czas, będzie wymagać starannych badań klinicznych i niezależnej walidacji, ale nowa publikacja dostarcza konkretnej hipotezy i zestawu wyników eksperymentalnych, które inne grupy mogą przetestować.

— Mattias Risberg jest reporterem naukowo-technicznym Dark Matter mieszkającym w Kolonii. Posiada tytuł magistra fizyki i licencjata informatyki uzyskane na Uniwersytecie w Kolonii; zajmuje się badaniami biomedycznymi, polityką kosmiczną oraz dochodzeniami opartymi na danych.