Pentagon przyspiesza program Golden Dome dzięki zakupom opartym na tolerancji ryzyka

Pentagon wdraża model zakupowy dopuszczający ryzyko (risk-tolerant buying) w ramach programu Golden Dome, aby pokonać krytyczne bariery finansowe i przyspieszyć rozwój technologii obronnych w odpowiedzi na pilne zagrożenia ze strony pocisków hipersonicznych. Ten strategiczny zwrot obejmuje szeroko zakrojoną reformę systemu zamówień, wykorzystanie technologii komercyjnych oraz systemów dowodzenia i kontroli opartych na AI. Poprzez zachęcanie sektora prywatnego do inwestycji i usprawnienie zamówień, Departament Obrony dąży do wspierania wysiłku „całego przemysłu”, porównywalnego skalą do Projektu Manhattan, w celu przywrócenia strategicznego odstraszania.

Dlaczego Pentagon decyduje się na zakupy „tolerujące ryzyko” dla programu Golden Dome?

Pentagon wdraża model zakupowy dopuszczający ryzyko dla programu Golden Dome, aby rozwiązać podwójne wyzwanie związane z kosztami i szybkością w obliczu gwałtownych postępów przeciwników w technologii pocisków hipersonicznych i manewrujących. Model ten priorytetyzuje iteracyjne prototypowanie ponad wielodekadowe cykle rozwojowe, umożliwiając wojsku integrację gotowych rozwiązań komercyjnych (COTS), przy jednoczesnym motywowaniu kapitału prywatnego i startupów do tworzenia architektur obronnych zdatnych do produkcji masowej.

Marcia Holmes, zastępczyni kierownika programu Golden Dome, podkreśliła podczas Miami Space Summit 5 lutego 2026 r., że inicjatywa ta służy jako poligon doświadczalny dla reform zamówień administracji Trumpa. Tradycyjna kultura zakupowa, często krytykowana za nadmierną ostrożność i opieszałość, zostaje zastąpiona ramami, które nagradzają kalkulowane podejmowanie ryzyka. Poprzez zacieśnienie współpracy z prywatnymi rynkami kapitałowymi, Pentagon zamierza rozszerzyć bazę przemysłowo-obronną poza tradycyjnych „głównych” wykonawców, włączając do niej zwinne startupy oraz członków SmallSat Alliance.

Przystępność cenowa pozostaje centralnym filarem tej nowej strategii, szczególnie w odniesieniu do kosztu jednostkowego pocisku przechwytującego. Generał Michael Guetlein zauważył, że wielkoskalowa architektura obrony przeciwrakietowej jest wykonalna tylko wtedy, gdy sektor prywatny będzie w stanie produkować komponenty po znacznie niższej cenie niż w przypadku systemów starszej generacji (legacy). Ta presja finansowa wymusza odejście od projektów tworzonych na zamówienie wyłącznie dla rządu w stronę technologii podwójnego zastosowania, które korzystają z efektu skali obecnego w komercyjnym sektorze kosmicznym.

Tolerancja ryzyka w zamówieniach obronnych

Reforma zamówień obronnych jest testowana w ramach inicjatywy Golden Dome poprzez odejście od modeli dostarczania typu „wszystko albo nic” na rzecz iteracyjnych prototypów. Akceptując awarie techniczne na wczesnym etapie jako część procesu uczenia się, Missile Defense Agency (MDA) może szybciej identyfikować obiecujące technologie. Podejście to minimalizuje długoterminowe marnotrawstwo zasobów poprzez wczesne zamykanie mało wydajnych projektów i zwiększanie nakładów na wysokowydajne innowacje, które spełniają wymagania nowoczesnego pola walki.

• Zachęty oparte na nagrodach są wykorzystywane przez Space Systems Command, aby przyciągnąć nietradycyjnych uczestników.
• Uproszczone modele kontraktowania mają na celu zmniejszenie obciążeń biurokratycznych dla małych firm i startupów technologicznych.
• Regularna komunikacja z liderami branży zapewnia, że wymagania rządowe są zgodne z bieżącymi możliwościami komercyjnymi.
• Modernizacja kadr obejmuje restrukturyzację zespołu ds. zamówień obronnych tak, aby w jego skład weszli eksperci z dziedzin private equity i venture capital.

Firmy komercyjne już teraz podejmują strategiczne decyzje w oparciu o ten nowy model, inwestując w zaawansowane napędy i rozproszone sieci czujników jeszcze przed sformalizowaniem ostatecznych wymagań. Te proaktywne inwestycje są stymulowane przez obietnicę Pentagonu dotyczącą „ułatwienia współpracy”, jak stwierdziła Holmes. Zmiana ta stanowi fundamentalną transformację w partnerstwie publiczno-prywatnym, w którym rząd występuje w roli klienta masowego, a nie jedynego fundatora badań i rozwoju.

Czym Golden Dome różni się od izraelskiej Żelaznej Kopuły?

Golden Dome różni się od izraelskiej Żelaznej Kopuły (Iron Dome) tym, że funkcjonuje jako globalna, wielowarstwowa sieć obrony terytorium kraju, zaprojektowana do przechwytywania pocisków balistycznych dalekiego zasięgu, pocisków hipersonicznych oraz manewrujących. Podczas gdy Iron Dome jest systemem taktycznym krótkiego zasięgu, zoptymalizowanym pod kątem lokalnych zagrożeń rakietowych przy wysokim współczynniku skuteczności, Golden Dome integruje czujniki kosmiczne i interceptory, aby bronić całego terytorium USA i jego interesów przed zagrożeniami transkontynentalnymi.

Architektura Golden Dome jest wyobrażana jako „warstwowa” tarcza operująca na wielu pułapach i zasięgach. W przeciwieństwie do punktowego charakteru obrony Iron Dome, system ten wykorzystuje wyrafinowaną sieć naziemnych interceptorów, czujników powietrznych oraz orbitalnych zasobów śledzących. Celem jest stworzenie spójnej sieci Zintegrowanej Obrony Powietrznej i Przeciwrakietowej (IAMD), która może zwalczać zagrożenia w fazie startowej, środkowej oraz terminalnej lotu.

Systemy starszej generacji, obecnie zarządzane przez Missile Defense Agency, zostaną włączone w ramy Golden Dome, ale zostaną wzmocnione przez rozproszoną warstwę satelitarną. Ten komponent orbitalny ma kluczowe znaczenie dla śledzenia hipersonicznych pojazdów szybujących (HGV), które mogą manewrować w atmosferze, by unikać tradycyjnych radarów. Wykorzystując powstające zdolności Space Force, Golden Dome zapewnia poziom globalnej świadomości sytuacyjnej, którego systemy krótkiego zasięgu, takie jak Iron Dome, nie są w stanie osiągnąć.

Czy Golden Dome będzie obejmować interceptory bazujące w kosmosie?

Tak, Golden Dome będzie obejmować interceptory bazujące w kosmosie jako główny komponent swojej wielowarstwowej strategii obronnej, aby umożliwić przechwytywanie w fazie wznoszenia (boost-phase). Obecne rozporządzenia wykonawcze i dokumenty planistyczne Pentagonu zakładają stworzenie rozproszonej warstwy kosmicznej składającej się z setek satelitów zdolnych do wykrywania, śledzenia i fizycznego niszczenia nadlatujących pocisków, zanim zdążą one uwolnić wielogłowicowe pojazdy powrotne lub cele pozorowane.

Warstwa orbitalna jest niezbędna, ponieważ zapewnia strategiczną przewagę (high ground) konieczną do wczesnego ostrzegania i śledzenia zaawansowanych zagrożeń. Według Marcii Holmes, wykorzystanie czujników kosmicznych pozwala na stworzenie kręgosłupa danych wspierającego przechwytywanie z dużą prędkością. Zasoby te są projektowane do współpracy z systemami dowodzenia i kontroli opartymi na AI, które mogą przetwarzać ogromne ilości danych telemetrycznych w milisekundach, aby koordynować reakcję w wielu domenach.

Przyszłe kierunki programu obejmują rozwój broni opartej na energii skierowanej oraz kosmicznych modułów przechwytujących, które wpisują się w komercyjne modele produkcji satelitów. Produkując interceptory w dużych seriach – podobnie jak firmy SpaceX czy Kuiper produkują satelity komunikacyjne – Departament Wojny ma nadzieję osiągnąć efektywność kosztową wymaganą do utrzymania stałej orbitalnej obecności obronnej. To dążenie do masowej produkcji w kosmosie oznacza znaczące odejście od kosztownych, jednostkowych programów satelitarnych z przeszłości.

Przyszłość krajowych zamówień obronnych

Krajowe zamówienia obronne wchodzą w nową erę, w której szybkość wdrażania rozwiązań (speed of relevance) przeważa nad tradycyjnym unikaniem ryzyka. Model Golden Dome sugeruje, że przyszłość bazy przemysłowo-obronnej będzie w dużej mierze opierać się na technologiach podwójnego zastosowania, które służą zarówno celom komercyjnym, jak i wojskowym. Taka ewolucja gwarantuje, że Pentagon będzie mógł wykorzystać szybkie cykle innowacji sektora prywatnego, zachowując jednocześnie odpowiedzialność przed podatnikami wymaganą przy masowych programach rządowych.

Długofalowe skutki tej zmiany mogą wykraczać daleko poza obronę przeciwrakietową. Jeśli model zakupowy Golden Dome okaże się sukcesem, może zostać zastosowany w innych sektorach, takich jak cyberbezpieczeństwo, systemy autonomiczne i informatyka kwantowa. Poprzez obniżenie barier wejścia dla nietradycyjnych firm, Pentagon rewitalizuje bazę przemysłowo-obronną, która od dawna była zdominowana przez kilka dużych podmiotów, wspierając tym samym bardziej konkurencyjny i odporny ekosystem bezpieczeństwa narodowego.

Ostatecznie inicjatywa Golden Dome stanowi strategiczny zakład postawiony na amerykańską innowacyjność. Przyjmując kapitał prywatny i model zakupowy dopuszczający ryzyko, Pentagon próbuje wyprzedzić globalnych konkurentów, którzy również intensywnie inwestują w broń nowej generacji. W miarę jak program przechodzi z fazy koncepcyjnej do wdrożeniowej, sukces tego „świetlanego przykładu” reformy zamówień będzie mierzony nie tylko skutecznością techniczną, ale także zdolnością do zapewnienia pokoju poprzez siłę w coraz bardziej zmiennym krajobrazie globalnym.