DNA Hitlera: zweryfikowane i głęboko kwestionowane

Badacze twierdzą, że zweryfikowali niewielki, zakrwawiony skrawek materiału jako pochodzący od Adolfa Hitlera i zsekwencjonowali odzyskane z niego DNA, o czym zespół informuje w nowym filmie dokumentalnym. Analiza, prowadzona publicznie przez genetyczkę Turi King z University of Bath, identyfikuje wariant w genie PROK2, który według badaczy jest powiązany z zespołem Kallmanna — rzadkim zaburzeniem mogącym opóźniać dojrzewanie — a także wskazuje na podwyższone poligeniczne wskaźniki ryzyka dla kilku schorzeń psychiatrycznych. Doniesienia te odbiły się echem w kręgach naukowych i publicznych, ponieważ praca została udostępniona najpierw w formacie medialnym, a nie poprzez otwarty zbiór danych naukowych i recenzowaną publikację.

Badacze twierdzą, że zweryfikowali próbkę: pochodzenie i sekwencjonowanie

Sporny dowód rzeczowy rozpoczął swoją powojenną podróż w 1945 roku, kiedy pułkownik armii amerykańskiej Roswell P. Rosengren wyciął poszarpany kawałek z zakrwawionej kanapy w bunkrze, w którym zmarł Hitler. Skrawek ten trafił później w ręce prywatne, a następnie został pozyskany przez muzeum w Stanach Zjednoczonych. W dokumencie „Hitler's DNA: Blueprint of a Dictator” Turi King wraz ze współpracownikami opisują porównanie DNA z krwi na tkaninie z DNA żyjącego krewnego Hitlera w linii męskiej w celu ustalenia dopasowania. Dopasowanie to, jak twierdzi zespół, opiera się na markerach chromosomu Y i stanowi podstawę do twierdzenia, że krew należała do Hitlera.

King i jej współpracownicy informują, że wyodrębnienie i zsekwencjonowanie starożytnego lub zdegradowanego DNA wymagało ponad czterech lat pracy laboratoryjnej. Twierdzą, że uzyskane dane zawierały wystarczającą ilość ludzkiego DNA, aby zidentyfikować konkretne warianty, zwłaszcza w genie PROK2, oraz obliczyć ogólnogenomowe poligeniczne wskaźniki ryzyka. Jednak wydanie filmu dokumentalnego nie obejmowało jak dotąd surowych odczytów sekwencji, statystyk pokrycia ani standardowych mierników kontaminacji i autentyczności, które genetycy zazwyczaj publikują w przypadku prac nad historycznym DNA. Ten brak danych jest głównym technicznym powodem, dla którego inni badacze zalecają ostrożność w przyjmowaniu twierdzeń zespołu za pewnik.

Kontekst i poszlaki historyczne

Dane genetyczne, które podkreśla zespół, nie są prezentowane w izolacji; dokument łączy ustalenia molekularne z archiwalnymi notatkami medycznymi i relacjami naocznych świadków. Dokumentacja medyczna z więzienia, w którym Hitler przebywał w 1923 roku, miała rzekomo potwierdzać prawostronne wnętrostwo — niezstąpione jądro — objaw fizyczny, który może współwystępować z zaburzeniami rozwojowymi o podłożu hormonalnym. Historycy i doradcy filmu dokumentalnego wskazują, że takie zapisy czynią interpretację genetyczną prawdopodobną lub przynajmniej wartą zbadania.

Zespół Kallmanna to wrodzone schorzenie, w którym pacjenci często mają niski poziom hormonów płciowych z powodu zaburzonego rozwoju niektórych neuronów kontrolujących dojrzewanie. U chłopców może to opóźniać początek dojrzewania i czasami wiązać się z niezstąpionymi jądrami; w mniejszości przypadków występuje również mniejszy niż przeciętny penis. Obecność wariantu PROK2 jest spójna ze znanymi przyczynami zespołu Kallmanna, ale diagnoza genetyczna zazwyczaj wymaga starannej korelacji typu wariantu, zygotyczności i historii klinicznej — szczegółów, które nie są jeszcze publicznie dostępne w tym przypadku.

Badacze twierdzą, że zweryfikowali markery genetyczne: PROK2 i ryzyko poligeniczne

Najbardziej przyciągającym uwagę twierdzeniem molekularnym jest identyfikacja wariantu w PROK2, genie zaangażowanym w zespół Kallmanna i wrodzony hipogonadyzm hipogonadotropowy. Jeśli ten konkretny wariant jest patogenny i był obecny u Hitlera, mógłby on wiarygodnie wyjaśniać opóźnione dojrzewanie i niektóre objawy fizyczne odnotowane w archiwalnych notatkach medycznych. Zespół badawczy przedstawił również obliczenia poligenicznych wskaźników ryzyka, które po porównaniu z dziesiątkami tysięcy współczesnych genomów, umieściły ten zrekonstruowany genom w górnej granicy ryzyka wystąpienia schorzeń takich jak schizofrenia, zaburzenia ze spektrum autyzmu i choroba afektywna dwubiegunowa.

Poligeniczne wskaźniki ryzyka agregują tysiące drobnych efektów genetycznych w całym genomie i mogą wskazywać na względne ryzyko na poziomie populacji. Jak podkreślają eksperci w dziedzinie genetyki psychiatrycznej w dokumencie i w innych publikacjach, wskaźniki te nie służą do diagnozowania jednostek. Opisują one prawdopodobieństwo i rozkłady, a nie deterministyczne wyniki, a ich wartość prognostyczna silnie zależy od populacji referencyjnej i jakości bazowych odczytów genotypu. Te zastrzeżenia są powodem, dla którego kilku genetyków wezwało do powściągliwości w interpretacji podwyższonych wyników u pojedynczej postaci historycznej.

Odbiór naukowy i zastrzeżenia metodologiczne

Niezależni eksperci z zadowoleniem przyjęli staranne badania z zakresu genomiki historycznej, ostrzegając jednocześnie, że obecna prezentacja nie spełnia standardów zwyczajowej przejrzystości naukowej. Wybitni badacze z instytucji takich jak Francis Crick Institute wskazali na kluczowe brakujące informacje: surowe dane sekwencyjne, pomiary zanieczyszczeń, głębokość odczytu w analizowanych miejscach oraz niezależną replikację. Bez tych szczegółów inne laboratoria nie mogą ocenić, czy identyfikacja PROK2 jest wiarygodna, ani czy zanieczyszczenie współczesnym ludzkim DNA nie wpłynęło na obliczenia ryzyka poligenicznego.

Naukowcy ci zalecili również, aby zespół badawczy opublikował wyniki w recenzowanym czasopiśmie lub przynajmniej udostępnił preprint i dane sekwencyjne w publicznych repozytoriach. Pozwoliłoby to szerszej społeczności na zastosowanie standardowych testów autentyczności stosowanych w badaniach nad starożytnym lub zdegradowanym DNA — na przykład wzorców fragmentacji i uszkodzeń DNA, które odróżniają stare DNA od niedawnych zanieczyszczeń — oraz na sprawdzenie, jak wrażliwe są wskaźniki poligeniczne na brakujące dane lub błędy w sekwencjonowaniu.

Etyka, wpływ publiczny i dlaczego ma to znaczenie

Projekt budzi szereg pytań etycznych wykraczających poza techniki laboratoryjne. Prace nad historycznym DNA dotykają kwestii prywatności potomków, odpowiedzialności muzeów opiekujących się artefaktami kryminalistycznymi oraz społecznych konsekwencji narracji genetycznych. Kilku komentatorów ostrzegło, że publiczne łączenie brutalnych zachowań historycznych z genetyką niesie ze sobą ryzyko stygmatyzacji osób posiadających podobne warianty lub żyjących z dzisiejszymi diagnozami psychiatrycznymi.

Badacze zaangażowani w powstanie dokumentu podkreślają, że genetyka jest jedynie drobnym, a nie wystarczającym wyjaśnieniem złożonych zachowań, oraz że wiele sił społecznych, politycznych i historycznych stworzyło warunki dla ludobójstwa i dyktatury. Mimo to wybór przedstawienia tych ustaleń najpierw w filmie, a nie poprzez otwarte kanały naukowe, wywołał debatę na temat właściwej równowagi między popularyzacją a rygorem naukowym. Odpowiedzialna publikacja powinna zawierać dane i metody pozwalające innym na potwierdzenie lub obalenie twierdzeń oraz zapewniać pełniejszy kontekst dotyczący ograniczeń wnioskowania genetycznego.

Co pozostaje nierozstrzygnięte

Kluczowe pytania pozostają otwarte: jak kompletny i autentyczny jest zrekonstruowany genom, czy wariant PROK2 jest zdecydowanie patogenny u tej osoby oraz jak odporne są porównania poligeniczne na fragmentaryczność historycznego DNA. Zespół stojący za dokumentem twierdzi, że praca została zgłoszona do prestiżowego czasopisma, a jego członkowie określili film jako po części narrację, a po części raport akademicki. Dopóki niezależni naukowcy nie będą mogli sprawdzić odczytów sekwencji i przeprowadzić własnych analiz, twierdzenia, że czyjeś działania wynikały z konkretnych wariantów genetycznych, pozostaną naukowo tymczasowe.

Dla historyków, genetyków i opinii publicznej ważniejsza lekcja ma charakter metodologiczny: DNA może naświetlić niejasne szczegóły biograficzne, ale nie może wyjaśnić odpowiedzialności moralnej ani dynamiki społecznej prowadzącej do zbrodni. Epizod ten podkreśla potrzebę przejrzystości danych, ostrożnej interpretacji i ram etycznych w badaniu genomów sławnych lub cieszących się złą sławą postaci historycznych.

Źródła

• University of Bath (Turi King, genetyczka)
• Francis Crick Institute (grupa genomiki antycznej)
• Aarhus University (genetyka psychiatryczna)
• PubMed (literatura na temat PROK2 i zespołu Kallmanna)
• Gettysburg Museum of History (proweniencja artefaktu)