Chińskie roboty humanoidalne biją rekord świata w półmaratonie w Pekinie

Termiczne granice metalu i kości

Kiedy elitarny biegacz upada po wyścigu, często przyczyną jest awaria termoregulacji. Organizm po prostu nie jest w stanie odprowadzać ciepła wystarczająco szybko, aby utrzymać tempo. Inżynierowie Honor rozwiązali ten problem, zapożyczając technologię z branży, która sfinansowała rozwój robota: telefonii komórkowej. Lightning jest wyposażony w autorski system chłodzenia cieczą, zaadaptowany z zaawansowanych systemów zarządzania temperaturą w smartfonach. Podczas gdy człowiek polega na pocie i parowaniu, Lightning wykorzystuje układ zamkniętego obiegu cieczy do radzenia sobie z ciepłem generowanym przez stawy i akumulatory podczas szybkiego poruszania się.

Specyfikacje mechaniczne są równie agresywne. Robot posiada nogi o długości 95 centymetrów, co odpowiada proporcjom elitarnego sprintera olimpijskiego, oraz siłowniki zdolne do osiągnięcia momentu obrotowego 400 Nm. Podczas wyścigu Lightning utrzymywał średnią prędkość 25 km/h. Dla porównania, szeroko reklamowany robot Atlas firmy Boston Dynamics zazwyczaj porusza się z ułamkiem tej prędkości w kontrolowanych warunkach laboratoryjnych. Wyścig w Pekinie był publicznym testem „niezawodności strukturalnej” – terminu, którego Du Xiaodi, inżynier ds. rozwoju testów w firmie Honor, użył do opisania zdolności robota do wytrzymania powtarzających się uderzeń o asfalt bez zatarcia mechanicznego.

Jednak inżynieryjna rzeczywistość jest bardziej niuansowa, niż sugeruje nagłówek. Choć Lightning biegł autonomicznie, wykorzystując zestaw czujników do nawigacji po trasie i omijania 12 000 ludzi dzielących z nim drogę, nie był najszybszą maszyną na torze. Oddzielny, zdalnie sterowany robot z tej samej stajni ukończył bieg w 48 minut i 19 sekund. Fakt, że sterowany przez człowieka robot był o dwie minuty szybszy od autonomicznego, ujawnia obecny limit możliwości przetwarzania pokładowego. „Mózg” robota wciąż wykazuje wahania tam, gdzie operator – nawet przebywający wiele kilometrów dalej z połączeniem o niskim opóźnieniu – ich nie ma.

Geopolityka 50-minutowej mili

Dla nas, obserwatorów z Europy, pekiński wyścig to mniej sport, a bardziej polityka przemysłowa. W wydarzeniu wzięło udział ponad 300 robotów z ponad 100 zespołów – skala konkurencji, której obecnie nie da się powtórzyć w Unii Europejskiej ani Ameryce Północnej. Chiny przeznaczyły około 138 miliardów dolarów na robotykę i ucieleśnioną sztuczną inteligencję w ramach swojego najnowszego planu pięcioletniego. Celem nie jest wygrywanie maratonów, ale zdominowanie łańcucha dostaw dla nowej generacji robotników przemysłowych.

W Brukseli reakcją na takie pokazy jest zazwyczaj mieszanka obaw regulacyjnych i zazdrości o fundusze. Podczas gdy unijny akt o czipach (EU Chips Act) ma na celu zabezpieczenie krzemu niezbędnego dla tych maszyn, Chiny przechodzą już do „fazy wysyłkowej”. Według niedawnego raportu grupy badawczej Omdia, trzy chińskie firmy – AGIBOT, Unitree Robotics oraz UBTech – osiągnęły już status „pierwszej klasy”, wysyłając w samym tylko ubiegłym roku tysiące jednostek humanoidalnych. Dla kontrastu, europejska robotyka pozostaje w dużej mierze skupiona na precyzyjnej automatyzacji przemysłowej z ramionami stacjonarnymi (Przemysł 4.0) lub niszowych projektach badawczych, które z trudem wychodzą poza fazę prototypu.

Nawigacja autonomiczna czy zdalne sterowanie?

Jednym z najbardziej znaczących punktów danych z wyścigu był podział na autonomię. Przedstawiciele Beijing E-Town zauważyli, że tylko 40% robotów nawigowało po trasie samodzielnie. Reszta była „podpięta” za pośrednictwem sieci 5G lub łączności radiowej do ludzkich operatorów. Ta różnica podkreśla fundamentalne wyzwanie robotyki humanoidalnej: chodzenie jest łatwe, ale decyzja, gdzie iść przy prędkości 25 km/h, jest niezwykle trudna. Zwycięski robot, Lightning, zdobył mistrzostwo dzięki ważonemu systemowi punktacji, który nagradzał jego autonomiczną nawigację, mimo że był wolniejszy od swojego zdalnie sterowanego rodzeństwa.

To rozróżnienie jest kluczowe dla przyszłości branży. Zdalnie sterowany robot to wyrafinowana zabawka; robot autonomiczny to rewolucjonista rynku pracy. Przejście od czasu zwycięskiego w 2025 roku (2 godziny i 40 minut) do tegorocznych 50 minut sugeruje wykładniczą poprawę algorytmów równowagi i fuzji czujników w czasie rzeczywistym. W zeszłym roku wyścig ukończyło tylko sześć robotów. W tym roku pole było pełne maszyn, które nie tylko dobiegły do mety, ale zrobiły to z powodzeniem. Wpadki – robot, który uderzył w barierę, i ten, który przewrócił się na starcie – są teraz wyjątkami, a nie normą.

Z technicznego punktu widzenia zastosowanie chłodzenia cieczą w konstrukcji humanoidalnej jest znaczącym zwrotem. Większość zachodnich projektów, w tym te od Tesli czy Figure, historycznie koncentrowała się na chłodzeniu powietrzem lub wydajnej konstrukcji silników w celu zarządzania ciepłem. Decydując się na ciężki i skomplikowany system cieczowy, Honor postawił czystą wydajność ponad efektywność wagową. Jest to siłowe podejście do robotyki, które odzwierciedla chińską strategię w przemyśle półprzewodników: jeśli nie możesz prześcignąć fizyki projektem, prześcignij ją inżynierią termiczną.

Europejski dylemat

Gdzie to stawia europejski sektor robotyki? Niemcy w szczególności od dawna szczycą się byciem światową fabryką zaawansowanych maszyn. Jednak forma humanoidalna stanowi wyjątkowe wyzwanie dla niemieckiego modelu. Nasza siła leży w specjalistycznej precyzji – maszynach, które robią jedną rzecz doskonale milion razy. Humanoid to generalista, „człowiek orkiestra”, który wymaga poziomu integracji oprogramowania i szybkiej iteracji, co w europejskich strukturach korporacyjnych bywa duszące.

Co więcej, łańcuch dostaw tych robotów jest coraz bardziej scentralizowany we wschodniej Azji. Akumulatory o wysokiej gęstości, kompaktowe sterowniki silników i specjalistyczne czujniki użyte w Lightning pochodzą niemal w całości z obszaru znajdującego się w zasięgu dwugodzinnej jazdy od Delty Rzeki Perłowej. Aby europejska firma mogła konkurować, musiałaby poruszać się w labiryncie kontroli eksportu i rosnących kosztów, podczas gdy chińskie firmy korzystają z bezpośrednich dotacji państwowych i ogromnego krajowego poligonu doświadczalnego, jakim jest dzielnica Beijing E-Town.

Półmaraton w Pekinie skutecznie zakończył erę robotów humanoidalnych jako wolno poruszających się ciekawostek. Obraz Lightninga przekraczającego linię mety przed najlepszymi sportowcami świata to z pewnością potężny element propagandy, ale to także punkt danych, którego nie można zignorować. Techniczne przeszkody związane z dwunożnym poruszaniem się przy dużej prędkości zostały pokonane. Pozostaje znacznie trudniejsze zadanie uczynienia tych maszyn użytecznymi do czegoś innego niż bieganie w kółko.

Chiny mają roboty i rekordowe czasy. Czas pokaże, czy mają plan na to, co stanie się, gdy wyścig się skończy, a maszyny będą musiały pójść do pracy. Na razie tablica wyników mówi, że ludzie przegrywają, a systemy chłodzenia dopiero zaczynają swoją pracę.