Chiny uruchamiają modele AI na roju satelitów konstelacji Three-Body

Chiny pomyślnie przetestowały sieć satelitów zdolnych do uruchamiania złożonych modeli AI bezpośrednio na orbicie, co stanowi znaczący krok naprzód dla Konstelacji Obliczeniowej Trzech Ciał. Opracowany przez Zhejiang Lab we współpracy z międzynarodowymi partnerami, ten eksperymentalny rój demonstruje potencjał orbitalnych obliczeń krawędziowych (edge computing) do przetwarzania ogromnych ilości danych w kosmosie, omijając wąskie gardło tradycyjnych przekaźników stacji naziemnych. 16 lutego 2026 r. naukowcy potwierdzili, że sieć pomyślnie wdrożyła 10 modeli sztucznej inteligencji, zatwierdzając nową architekturę dla zdecentralizowanego przetwarzania kosmicznego.

Konstelacja Obliczeniowa Trzech Ciał reprezentuje strategiczne przejście od prostego gromadzenia danych do aktywnej inteligencji na orbicie. Tradycyjnie satelity działają jak „lustra”, przechwytując surowe dane i przesyłając je na Ziemię do analizy, co powoduje znaczne opóźnienia i obciąża pasmo komunikacyjne. Integrując wysokowydajny sprzęt komputerowy w samych satelitach, Zhejiang Lab dąży do stworzenia „komputera na niebie”, który może interpretować dane w czasie rzeczywistym, dostarczając gotowe do wykorzystania informacje bezpośrednio użytkownikom na Ziemi lub w głębokim kosmosie.

Jakie modele AI działają na chińskich satelitach orbitalnych?

Chińska Konstelacja Obliczeniowa Trzech Ciał obsługuje obecnie 10 modeli sztucznej inteligencji na orbicie, w tym dwa potężne systemy o 8 miliardach parametrów do teledetekcji i analizy astronomicznej. Modele te pozwalają na autonomiczną identyfikację cech i klasyfikację zdarzeń kosmicznych w czasie rzeczywistym, drastycznie zmniejszając ilość danych, które muszą być przesyłane z powrotem do naziemnych stacji w celu przetworzenia.

Zaawansowanie techniczne tych modeli jest bezprecedensowe w przypadku sprzętu orbitalnego. W szczególności model teledetekcji o 8 miliardach parametrów wykazał już swoją skuteczność podczas misji w listopadzie 2025 roku. Przeprowadził on badanie infrastruktury na obszarze 189 kilometrów kwadratowych w północno-zachodnich Chinach, z sukcesem identyfikując mosty i stadiony pomimo gęstej pokrywy śnieżnej. Jednocześnie astronomiczny model czasowy jest wykorzystywany do analizy zjawisk kosmicznych. Kluczowe osiągnięcia obecnego wdrożenia AI obejmują:

• 99-procentową dokładność w klasyfikowaniu rozbłysków gamma w czasie rzeczywistym.
• Autonomiczne wykrywanie cech geoprzestrzennych w niekorzystnych warunkach pogodowych.
• Kompresję danych w czasie rzeczywistym poprzez odfiltrowywanie nieistotnych obrazów przed transmisją.
• Orbitalne obliczenia rozproszone, które dzielą złożone zadania pomiędzy wiele węzłów satelitarnych.

Jak działa sieciowanie międzysatelitarne w Konstelacji Obliczeniowej Trzech Ciał?

Sieciowanie międzysatelitarne wewnątrz konstelacji funkcjonuje poprzez rozproszony system połączeń wzajemnych (crosslink), który pozwala wielu jednostkom na jednoczesne współdzielenie danych i zadań przetwarzania. Wykorzystując szybkie łącza komunikacyjne, rój tworzy funkcjonalną orbitalną sieć obliczeniową, która przesyła informacje między jednostkami w celu optymalizacji obciążeń obliczeniowych i omijania opóźnień tradycyjnych przekaźników naziemnych dzięki współdzielonym zasobom na orbicie.

Testy przeprowadzone w ciągu ostatnich dziewięciu miesięcy potwierdziły, że sześć statków kosmicznych w obrębie floty może utrzymywać stabilne łącza międzysatelitarne, działając jako pojedyncza jednostka przetwarzająca. Ta „inteligencja roju” pozwala satelitom na płynne przekazywanie pakietów danych, zapewniając, że jeśli jeden satelita jest przeciążony lub znajduje się poza zasięgiem, inny może przejąć obciążenie obliczeniowe. Kontrolerzy misji w Zhejiang Lab wykorzystali te połączenia do zademonstrowania obliczeń rozproszonych, w których pojedyncze, duże zadanie AI jest dzielone i rozwiązywane przez kilka satelitów współpracujących ze sobą. Ta zdolność jest niezbędna do zarządzania ogromnymi zbiorami danych generowanymi przez nowoczesne czujniki hiperspektralne i rentgenowskie.

Jaką moc obliczeniową zapewni pełna Konstelacja Obliczeniowa Trzech Ciał?

Szacuje się, że po pełnym wdrożeniu ponad 1000 satelitów, Konstelacja Obliczeniowa Trzech Ciał zapewni łączną wydajność rzędu 100 trylionów operacji na sekundę. To masowe skalowanie z początkowego 12-satelitarnego programu pilotażowego ma na celu ustanowienie zdecentralizowanego superkomputera orbitalnego, zdolnego do niemal natychmiastowego przetwarzania danych dla użytkowników końcowych na całym świecie oraz złożonych misji eksploracji głębokiego kosmosu.

Harmonogram konstelacji zakłada szybką ekspansję po sukcesie pierwszych 12 satelitów wystrzelonych w maju 2025 roku. Według Li Chao, głównego badacza w Zhejiang Lab, ostatecznym celem jest zapewnienie powszechnej struktury obliczeniowej na niskiej orbicie okołoziemskiej (LEO). Przy 100 trylionach operacji na sekundę – co odpowiada najpotężniejszym superkomputerom naziemnym na świecie – sieć będzie wspierać zarządzanie inteligentnymi miastami, monitorowanie środowiska i autonomiczną nawigację dla innych statków kosmicznych. Ten poziom wydajności gwarantuje, że dane kosmiczne nie będą już tylko towarem typu „zapisz i prześlij dalej”, ale użytecznym narzędziem działającym w czasie rzeczywistym dla globalnej infrastruktury.

Implikacje dla nauki o kosmosie i komunikacji

Przejście na orbitalne obliczenia krawędziowe skutecznie eliminuje „wąskie gardło łącza w dół” (downlink bottleneck), które przez dziesięciolecia ograniczało użyteczność satelitów. Przetwarzając dane u źródła, Konstelacja Obliczeniowa Trzech Ciał minimalizuje zapotrzebowanie na łącza radiowe o wysokiej przepustowości lub łącza laserowe z Ziemią. Jest to szczególnie istotne dla astrofizyki; na przykład dwa satelity wyposażone w detektory polaryzacji kosmicznego promieniowania rentgenowskiego mogą teraz błyskawicznie identyfikować i raportować rozbłyski gamma, pozwalając teleskopom naziemnym na skierowanie się i obserwację zdarzeń, zanim te wygasną. Ta zdolność pracy w czasie rzeczywistym może doprowadzić do przełomów w naszym rozumieniu wysokoenergetycznych zjawisk przejściowych we wszechświecie.

Co więcej, zdecentralizowana natura tego roju AI zapewnia poziom odporności, którego brakuje tradycyjnym, monolitycznym satelitom. Jeśli pojedyncza jednostka ulegnie awarii lub zostanie uszkodzona przez śmieci kosmiczne, protokoły sieciowe pozwalają pozostałej flocie na przekierowanie danych i redystrybucję obciążenia procesowego AI. Oczekuje się, że architektura ta posłuży jako wzorzec dla przyszłych ram Internetu Rzeczy (IoT) w kosmosie, umożliwiając milionom urządzeń łączenie się poprzez szybki, inteligentny kręgosłup orbitalny.

Przyszłe kierunki: Skalowanie orbitalnego roju

Patrząc w przyszłość, Zhejiang Lab planuje przyspieszyć harmonogram startów, aby osiągnąć pułap 1000 satelitów w ciągu najbliższych kilku lat. Przyszłe iteracje sprzętu prawdopodobnie będą zawierać jeszcze większe modele AI i bardziej solidne systemy międzysatelitarnej komunikacji laserowej w celu zwiększenia przepustowości danych. Sukces obecnych modeli o 8 miliardach parametrów sugeruje, że Duże Modele Językowe (LLM) i wyspecjalizowana generatywna sztuczna inteligencja mogłyby ostatecznie być hostowane na orbicie, aby pomagać w autonomicznym planowaniu misji księżycowych lub marsjańskich. W miarę rozwoju Konstelacji Obliczeniowej Trzech Ciał, przedefiniuje ona relacje między naziemnymi centrami danych a aktywami orbitalnymi, wprowadzając erę, w której najbardziej krytyczne obliczenia odbywają się wiele kilometrów nad powierzchnią Ziemi.