Chiny wystrzeliły satelity testowe Shijian-29

Poranny start z Wenchang wyniósł dwa nowe pojazdy Shijian na orbitę

31 grudnia 2025 roku o godzinie 06:40 czasu pekińskiego rakieta Długi Marsz-7A wystartowała z Kosmodromu Wenchang na wyspie Hajnan i wyniosła na zaplanowaną orbitę dwa satelity: Shijian-29A i Shijian-29B. Chińskie agencje państwowe poinformowały o udanym umieszczeniu obiektów na orbicie i przekazały, że para ta zostanie wykorzystana do weryfikacji nowych technologii związanych z wykrywaniem celów kosmicznych.

Szczegóły startu i misji

Media państwowe i oficjalne kanały opisały lot jako rutynową misję eksperymentalną: rakietą była zmodyfikowana wersja Długiego Marszu-7A, opracowana w ramach rodziny nośników China Aerospace Science and Technology Corporation (CASC), a start został skatalogowany jako 623. misja z serii Długi Marsz. Urzędnicy podkreślili, że celem satelitów jest demonstracja technologii, a nie wdrożenie operacyjnej konstelacji.

Kontekst techniczny: co oznacza „wykrywanie celów kosmicznych”

W chińskich raportach używa się sformułowania „wykrywanie celów kosmicznych” (niekiedy tłumaczonego jako monitorowanie środowiska kosmicznego lub świadomość sytuacyjna w przestrzeni kosmicznej) do opisu systemów, które wykrywają, śledzą i przewidują ruch obiektów na orbicie – od aktywnych satelitów po zużyte stopnie rakiet i odłamki śmieci kosmicznych. W praktyce zdolność ta łączy czujniki, algorytmy śledzenia i przetwarzanie pokładowe, które pozwalają na utrzymanie obrazu przestrzeni okołoziemskiej. Oznaczenie Shijian tradycyjnie odnosi się do testów eksperymentalnego sprzętu i oprogramowania, więc bezpośrednim celem jest walidacja czujników i algorytmów, a nie budowa nowej operacyjnej sieci sensorów.

Testy wykrywania celów kosmicznych mogą obejmować zarówno pasywne śledzenie optyczne lub radiowe, jak i aktywne wykrywanie radarowe czy demonstrację oprogramowania naprowadzającego. Publiczne chińskie komunikaty nie precyzują, jakie instrumenty ani pasma fal obsługują Shijian-29A/B; zamiast tego przedstawiają misję jako ćwiczenie weryfikacyjne – jest to sformułowanie dobrze znane z wielu poprzednich lotów Shijian i Shiyan. Ta niejednoznaczność jest rutynowa w przypadku zapowiedzi dotyczących chińskich satelitów eksperymentalnych, w których wymienia się deweloperów i nośniki, ale często pomija szczegóły techniczne dotyczące ładunku użytecznego.

Historia i wzorce programu

Rodzina Shijian istnieje od dziesięcioleci i od dawna jest standardowym chińskim oznaczeniem dla misji szkoleniowych i demonstracyjnych. W ostatnich latach obserwowano stałą częstotliwość startów takich satelitów eksperymentalnych, w tym jednostek serii Shiyan i innych misji o oznaczeniu Shijian, które testowały napędy, operacje zbliżania i manewrowania w bliskiej odległości oraz nowoczesne czujniki. Niezależni obserwatorzy i analitycy zauważają, że konwencja nazewnictwa Shijian/Shiyan obejmuje szeroki zakres prób technologicznych, a serie te często pokrywają się pod względem typów orbit i celów.

Obserwatorzy śledzący starty w 2025 roku odnotowali grupę misji eksperymentalnych na początku roku – platformy testowe na orbitach heliosynchronicznych i niskich orbitach okołoziemskich, satelitę Shijian na orbicie geostacjonarnej oraz rozmieszczenie mikrosatelitów – które wspólnie stworzyły operacyjny obraz tego, jak Chiny udoskonalają sprzęt i oprogramowanie na orbicie. Według analityków branżowych start Shijian-29A/B zamyka rok kalendarzowy dla tego nurtu rozwojowego.

Obawy dotyczące podwójnego zastosowania i kontekst strategiczny

Choć źródła chińskie przedstawiają misję w kategoriach technicznych, zachodni analitycy wojskowi i kosmiczni od lat wskazują na ryzyko podwójnego zastosowania podobnych satelitów eksperymentalnych. Analitycy i urzędnicy wojskowi z Waszyngtonu publicznie ostrzegali, że satelity zdolne do niezwykle zwinnych manewrów, bliskich podejść lub zaawansowanego wykrywania mogą zostać wykorzystane do celów ofensywnych lub działań typu counter-space – na przykład poprzez śledzenie, inspekcję, zagłuszanie, a nawet fizyczną ingerencję w inne statki kosmiczne. Obawy te nasiliły się po wcześniejszych obserwacjach chińskich satelitów wykonujących złożone, skoordynowane manewry na orbicie.

Debata na temat tego, czy statek kosmiczny używany do „świadomości sytuacyjnej w przestrzeni kosmicznej” może być również instrumentem w szerszym przyborniku wojskowym, nie jest nowa. Państwa dysponujące technologiami kosmicznymi rutynowo opisują takie zdolności jako defensywne: pomagają one operatorom unikać kolizji, planować bezpieczne manewry i śledzić śmieci kosmiczne. Jednak te same fundamenty w zakresie wykrywania, napędu i naprowadzania mogą umożliwiać operacje w bliskiej odległości, które zwiększają napięcie, jeśli są wykonywane w pobliżu kluczowych zasobów innego narodu bez wcześniejszej koordynacji. Seria Shijian bywa przywoływana w tej debacie, ponieważ jej eksperymentalny charakter utrudnia zewnętrznym obserwatorom jednoznaczną interpretację intencji.

Przejrzystość, normy i ryzyko błędnej oceny

Aktywność w kosmosie coraz bardziej łączy cele cywilne, komercyjne i wojskowe, a to nakładanie się jest jednym z powodów, dla których mnożą się wezwania do jaśniejszych „zasad ruchu” na orbicie. Dyskusje międzynarodowe – na forum Organizacji Narodów Zjednoczonych oraz wśród państw podzielających podobne podejście do technologii kosmicznych – dążyły do wypracowania norm, takich jak powiadomienia przedstartowe, kanały dekonfliktacji i najlepsze praktyki w zakresie bliskich podejść. Jednak tempo innowacji technologicznych oraz wykorzystywanie pojazdów eksperymentalnych, które mogą nie być w pełni opisane w publicznych komunikatach, utrudnia zewnętrznym obserwatorom odróżnienie w czasie rzeczywistym niegroźnych testów od zachowań eskalacyjnych. Analitycy twierdzą, że ta niejednoznaczność stanowi strukturalne ryzyko w rywalizacji mocarstw w kosmosie.

Na ten moment Shijian-29A/B wydają się częścią długofalowego chińskiego schematu: regularnych startów eksperymentalnych, które rozwijają zdolności wykrywania i manewrowania, oferując jednocześnie ograniczony publiczny wgląd w szczegóły techniczne. Takie podejście przyspiesza naukę, ale podtrzymuje również strategiczną niepewność, która podsyca tarcia dyplomatyczne.

Na co zwrócić uwagę w przyszłości

Krótkoterminowe wskaźniki, które warto monitorować, obejmują wszelkie dane telemetryczne lub aktualizacje z otwartych sieci śledzenia przestrzeni kosmicznej, oświadczenia chińskich agencji kosmicznych na temat konkretnych ładunków lub faz misji, a także wszelkie nietypowe manewry nowych satelitów po rozpoczęciu testów na orbicie. Międzynarodowi partnerzy i prywatni obserwatorzy będą prawdopodobnie wypatrywać zachowań na orbicie, takich jak utrzymywanie pozycji, scenariusze zbliżania (rendezvous) czy skoordynowany ruch, które mogłyby wskazywać na wykorzystanie zaawansowanych systemów naprowadzania lub systemów zdolnych do operacji bliskiego zasięgu. Jeśli Shijian-29A/B pozostaną na stosunkowo stabilnych, rutynowych orbitach podczas obsługi czujników, najprawdopodobniej posłużą do stopniowego poszerzania chińskiej wiedzy w zakresie świadomości sytuacyjnej. Jeśli wykonają bliskie podejścia do innych obiektów, skutkiem będzie ponowna analiza i pytania o intencje.

Jednocześnie krajowy rozwój chińskiego przemysłu rakietowego – w tym większa częstotliwość startów i ulepszone rakiety klasy średniej, takie jak Długi Marsz-7A – stanowi fundament strategii częstych testów i modularnej iteracji. Dla globalnego bezpieczeństwa kosmicznego wzorzec ten stwarza zarówno techniczne możliwości w zakresie świadomości dotyczącej śmieci kosmicznych i koordynacji, jak i wyzwania dyplomatyczne wokół przejrzystości i budowania zaufania.

Podsumowanie

Misja Shijian-29A/B przypomina, że duża część współczesnej aktywności kosmicznej znajduje się na styku eksperymentów inżynieryjnych i geopolityki. Krótki, udany test technologiczny może wyglądać zupełnie inaczej w zależności od tego, kto go obserwuje: inżynierowie widzą dane, deweloperzy widzą zweryfikowany czujnik, a stratedzy widzą nowe zdolności. To, w jaki sposób narody zdecydują się wyjaśniać, koordynować i ograniczać te działania, pomoże określić, czy niebo nad Ziemią stanie się w nadchodzących latach bezpieczniejsze, czy bardziej sporne.

Źródła

• Materiały prasowe China Aerospace Science and Technology Corporation (CASC)
• Oświadczenia China National Space Administration (CNSA) / Kosmodromu Wenchang
• Szanghajska Akademia Technologii Lotów Kosmicznych oraz Innowacyjna Akademia Mikrosatelitów (Chińska Akademia Nauk)