Trump geeft opdracht voor kernreactoren op maanbasis

Washington verdubbelt inzet op Artemis en maanenergie

Deze week, op 19 december 2025, ondertekende president Donald Trump een presidentieel decreet dat de Verenigde Staten aanzet tot de terugkeer van astronauten naar het maanoppervlak en de opbouw van een permanente aanwezigheid daar — waarbij kernreactoren expliciet worden genoemd als de ruggengraat van die buitenpost. De richtlijn bevestigt een agressief tijdschema: bemande terugkeermissies gericht op 2028, een gevestigde maanbasis rond 2030 en de inzet van nucleaire energiesystemen "op de maan en in een baan om de maan". Het brengt ook de verantwoordelijkheden voor het nationale ruimtevaartbeleid onder bij het Office of Science and Technology Policy en geeft opdracht tot de ontwikkeling van nieuwe defensiecapaciteiten in het ruimtedomein onder een programma dat in het decreet Golden Dome wordt genoemd.

Een push vanuit het Witte Huis voor maanenergie

De stap van het Witte Huis volgt op een interne richtlijn van NASA van eerder dit jaar, die de doelstelling stelde om in 2030 een op kernsplijting gebaseerd energiesysteem voor het oppervlak in te zetten dat in staat is tot continue elektriciteitsopwekking voor een bemande basis. Functionarissen en externe experts die de agentschappen hebben gebrieft, beschrijven de vereiste capaciteit als een relatief bescheiden 100 kilowatt elektrisch voor een initieel systeem — veel minder dan de aardse centrales in de gigawattklasse, maar in theorie genoeg om levensondersteunende systemen, communicatie, verwerking en habitat-systemen draaiende te houden tijdens de twee weken durende nachten op de maan.

Documenten van de regering en richtlijnen van agentschappen die in de loop van 2025 zijn vrijgegeven, koppelen die technische push aan een geopolitiek doel: voorkomen dat rivaliserende actoren de facto uitsluitingszones vestigen rond maaninfrastructuur. De waarnemend leiding van NASA heeft gewaarschuwd dat als concurrenten belangrijke locaties als eerste bereiken en veiligstellen, zij operationele "veiligheids-" of "verbodszones" zouden kunnen creëren die latere Amerikaanse activiteiten zouden bemoeilijken. Die bezorgdheid hielp bij het kristalliseren van de beleidsbeslissing om prioriteit te geven aan urgentie, samen met een commercialiseringsagenda die probeert meer van de architectuur te verschuiven naar private leveranciers.

Hoe een maanreactor zou werken

Ontwerpen voor een maanreactor lenen basisprincipes van aardse reactoren, maar moeten zich aanpassen aan het vacuüm van de maan, de thermische omgeving en logistieke beperkingen. Kort gezegd: een gecontroleerde kernreactie produceert warmte, die warmte wordt via een energieconversiesysteem omgezet in elektriciteit, en overtollige warmte wordt afgevoerd door grote radiatoren die de warmte rechtstreeks naar de ruimte uitstralen. Zonder atmosfeer of water om te helpen bij de koeling, worden het oppervlak van de radiatoren en de werking bij hoge temperaturen centrale technische uitdagingen.

Ontwikkelaars stellen compacte reactoren voor die geoptimaliseerd zijn voor lancering en robotische plaatsing, aangedreven door hoogwaardige uraniumkernen die in een niet-kritieke configuratie zouden worden gelanceerd en pas na plaatsing op vermogen zouden worden gebracht. Die aanpak vermindert het radiologische risico tijdens de vlucht en aflevering, maar neemt het niet volledig weg. De reactor moet ook bestand zijn tegen micrometeoroïde-inslagen en seismische activiteit op de maan, en missieplanners moeten langetermijnvragen over het einde van de levensduur en afvalverwerking oplossen om elk gevaarlijk re-entry-scenario te voorkomen als hardware zou terugkeren naar de aarde.

Spanningen rond budget, personeel en planning

De nieuwe push komt te midden van scherpe budgettaire en personele druk voor NASA. In 2025 stelde de regering forse verlagingen voor in het basisbudget van het agentschap, ook al werd via een recent wetsvoorstel van het Congres bijna 10 miljard dollar herverdeeld naar NASA-activiteiten tot 2032. Het agentschap heeft ook te maken gehad met een aanzienlijk vrijwillig vertrek van personeel, wat de uitvoeringsrisico's voor ambitieuze programma's vergroot.

Onafhankelijke en academische analisten die modellen hebben gemaakt voor nucleaire energiesystemen op de maan, schatten de ontwikkelingskosten op honderden miljoenen tot enkele miljarden dollars over meerdere jaren voor een initiële demonstrator — een groot maar niet onbeheersbaar deel van het bredere budget van het Artemis-programma. Toch wordt een geloofwaardig leveringsschema voor 2030 voor een volledig geïntegreerde energiecentrale op de maan alom als optimistisch beoordeeld. Ingenieurs wijzen op de lange ontwikkelingscycli voor nieuwe nucleaire hardware, de noodzaak van interagency reviews en licenties, en de logistieke last van het uitvoeren van meerdere lanceringen en de opbouw van oppervlakte-infrastructuur voordat een reactor veilig in bedrijf kan worden genomen.

Veiligheid, aansprakelijkheid en hiaten in de regelgeving

Verschillende prominente technische experts betogen dat autorisatie en toezicht betrekking moeten hebben op meerdere Amerikaanse agentschappen — met name het Department of Energy — en dat internationaal overleg essentieel zal zijn als de Verenigde Staten normen tegen militarisering willen behouden en tegelijkertijd wetenschappelijke en commerciële activiteiten mogelijk willen maken. Analisten waarschuwen ook tegen het overhaasten van nucleaire autorisaties zonder robuuste waarborgen en transparante risicocommunicatie naar bondgenoten en het publiek.

De geopolitieke achtergrond

Het presidentiële decreet verschijnt tegen de achtergrond van een snel voortschrijdende internationale inzet voor maaninfrastructuur. China en Rusland hebben plannen aangekondigd voor een geautomatiseerd, nucleair aangedreven Internationaal Maanonderzoeksstation in het midden van de jaren 2030. Europese, Japanse en andere partnerlanden ontwikkelen ook technologieën die kunnen worden aangesloten op een cislunaire economie. Die competitieve dynamiek is een belangrijke drijfveer voor de urgentie van het Witte Huis: beleidsmakers kaderen de nucleaire capaciteit op de maan nu niet louter als wetenschap en verkenning, maar als een element van strategisch voordeel in de cislunaire ruimte.

Die verschuiving roept vragen op over het traditionele, door wetenschap geleide model van ruimteverkenning. Sommige planeetwetenschappers waarschuwen dat concurrentie die wordt geframed als "wie het eerst komt"-wedstrijden het risico loopt de coöperatieve wetenschap in te perken en defensieve of uitsluitingspraktijken rond maanoperaties in de hand kan werken. Anderen stellen dat concurrentie investeringen en technische innovatie stimuleert. Hoe dan ook, de beleidsoverwegingen verbinden nu expliciet civiele verkenningsdoelen, industriële strategie en nationale veiligheidsplanning.

Commercialisering, industriële strategie en volgende stappen

Het presidentiële decreet koppelt de reactordoelstelling aan een breder doel om privaat kapitaal aan te trekken voor de Amerikaanse ruimtemarkt en om een deel van de "return-to-the-moon"-architectuur over te dragen aan commerciële aanbieders. Die aanpak weerspiegelt zowel de overtuiging dat private leveranciers de kosten voor lancering en integratie kunnen verlagen, als een strategische voorkeur om ontwikkelingsrisico's buiten de traditionele overheidsprogramma's te spreiden.

Voor de nabije toekomst zal het kritieke pad drie zaken testen: of NASA en het Department of Energy het eens kunnen worden over een technisch levensvatbare reactordemonstrator en deze kunnen financieren; of commerciële aanbieders diensten voor lancering en robotische plaatsing op schaal kunnen leveren; en of het Congres de nodige middelen zal blijven verstrekken om het krappe tijdschema te halen. Internationale coördinatie of op zijn minst transparantie over veiligheid en deconflictie zal ook van belang zijn als de Verenigde Staten willen voorkomen dat de maan verandert in een lappendeken van betwiste zones in plaats van een platform voor gedeelde wetenschap en commercie.

De beleidsbeslissing die deze week is genomen, maakt kernsplijting tot een expliciet onderdeel van de Amerikaanse maanstrategie. Het omzetten van dat beleid in een veilige, betaalbare en internationaal aanvaardbare capaciteit zal technische beheersing van nieuwe hardware, geduldig interagency-werk en duidelijke diplomatieke choreografie vereisen — en dat alles terwijl rivalen naar hetzelfde doel racen.

Bronnen

• NASA (Artemis programme and Fission Surface Power project)
• U.S. Department of Energy (nuclear technology and safety assessments)
• Office of Science and Technology Policy (White House space policy offices)
• University of Illinois at Urbana‑Champaign (nuclear engineering expertise)
• University of Surrey (space applications and lunar power research)
• Lancaster University (planetary science and exploration analysis)
• German Marshall Fund of the United States (policy analysis on cislunar competition)
• China National Space Administration / China Lunar Exploration Program (International Lunar Research Station planning)