Rusland verliest voor het eerst in 60 jaar de capaciteit om mensen naar de ruimte te sturen

Op 27 november 2025 lanceerde de Soyuz MS-28 - een bemand ruimtevaartuig met een Soyuz-2.1a-raket - met succes vanaf Platform 31/6 in Baikonur. 

Terwijl twee kosmonauten en een NASA-astronaut veilig naar het ISS werden gebracht, trad er onmiddellijk na de lancering een buitengewoon structureel defect op aan de grond: de "mobiele servicecabine" (het toegangsplatform voor onderhoud onder de raket) stortte in en viel in de vlammengeul van het lanceerplatform. 

Voorlopige analyses suggereren dat het platform voor de ontsteking niet goed was teruggetrokken of vergrendeld. Hoewel missieverslagen aangaven dat de cabine 44 minuten voor de lancering naar zijn "nis" was verplaatst, was deze blijkbaar niet vergrendeld of begaven de sloten het onder de druk. • Toen de motoren van de eerste trap ontbrandden, dwong het drukverschil onder de raket de cabine uit zijn positie, waardoor deze instortte. De cabine viel van een hoogte van ongeveer 20 meter met vernietigende kracht in de vlammengeul. 

Het enige momenteel actieve Russische lanceerplatform dat geschikt is voor bemande missies, is feitelijk buiten gebruik. Waarom dit een historische primeur is - Rusland tijdelijk aan de grond: Omdat Platform 31/6 in de praktijk het enige platform was dat Rusland gebruikte voor bemande (Soyuz) of vrachtlanceringen (Progress) sinds de pensionering van het oudere, historische platform (de zogenaamde “Gagarin’s Start”). 

Het probleem is hier niet dat de Russen het ISS niet kunnen bereiken, aangezien de meeste Amerikaanse missies minstens één Rus aan boord hebben, net zoals de meeste Russische missies één Amerikaan aan boord hebben. Het probleem ligt bij de bemanning van het ISS, aangezien NASA het ISS graag volledig bezet wil hebben tijdens het laatste jaar voor de buitenbedrijfstelling, maar Russische koppelingsmodules niet compatibel zijn met de internationale standaard die SpaceX, Boeing of Japan gebruiken. Ik vermoed dat SpaceX de Russische koppelingspoort zou kunnen aanpassen, maar dan hebben we het over een grote belasting voor SpaceX, zowel voor het verhogen van het aantal Cargo Dragon-capsules als voor het aanpassen van de koppelingsring. 

Volgens meerdere bronnen betekent de instorting dat Rusland - voor het eerst sinds de vroege dagen van de Sovjet-ruimtevaart in de jaren zestig - geen betrouwbare capaciteit heeft om mensen in een baan om de aarde te brengen. Dit is niet zomaar een technisch hikje: de beschadigde infrastructuur (de servicecabine / het toegangsplatform) staat centraal bij alle voorbereidingen voor bemande Soyuz- en Progress-vrachtlanceringen. Zonder dit platform kunnen er geen veilige pre-lanceerprocedures worden voltooid. Het herstellen ervan is geen sinecure. Experts schatten dat reparaties maanden tot wel twee jaar kunnen duren - deels omdat dit soort servicestructuren zwaar en complex zijn, en precisiefabricage of reserveonderdelen vereisen die verre van eenvoudig te assembleren en opnieuw te certificeren zijn. Als gevolg hiervan lopen komende geplande lanceringen - inclusief bevoorradingsvluchten voor het ISS - nu ernstig risico. Waarom dit SpaceX plotseling centraal stelt - en waarom de afhankelijkheid van het ISS verschuift naar private aanbieders: Nu de Soyuz- (en Progress-)capaciteit van Rusland offline is - mogelijk voor een langere periode - valt de last van het bemanning- en vrachttransport naar het ISS in toenemende mate op niet-Russische aanbieders. 

De belangrijkste daarvan is SpaceX, dat gebruikmaakt van zijn privaat geëxploiteerde Crew Dragon en vrachtvarianten. 

SpaceX heeft zijn betrouwbaarheid al bewezen en voert lopende missies uit naar het ISS; nu de Soyuz aan de grond staat, worden hun systemen de primaire levenslijn voor de rotatie van de stationsbemanning, noodreddingen en de levering van voorraden.
 • De plotselinge verschuiving onderstreept hoe privatisering en diversificatie van de toegang tot de ruimte - ooit gezien als aanvullend of concurrerend - nu dienen als cruciale veerkracht voor het hele ISS-ecosysteem.
 • In feite is één enkel privaat bedrijf onmisbaar geworden voor het handhaven van de voortdurende menselijke aanwezigheid op het ISS - een rol die decennialang werd gedeeld (of gedomineerd) door nationale ruimtevaartorganisaties, waaronder Rusland.
 Deze ontwikkeling zou de manier waarop wereldwijde samenwerking in de ruimte is georganiseerd wel eens kunnen herformuleren. Als Rusland voor een lange periode buiten spel staat bij bemande lanceringen, zou de dominantie van private (en niet-Russische) aanbieders kunnen groeien, niet alleen als alternatieve leveranciers - maar als de facto poortwachters. Wat dit zou kunnen betekenen voor de toekomst 

Als reparaties vele maanden (of langer) duren, verliest Rusland mogelijk zijn relevantie in het bemande transport naar een lage aardbaan - en verlegt het zijn ruimtevaartambities wellicht naar elders, of vertraagt het plannen voor een eigen ruimtestation geschikt voor mensen.
 • Voor het ISS en zijn partnerorganisaties kan de afhankelijkheid van SpaceX (of andere niet-Russische partners) geïnstitutionaliseerd raken - niet alleen als tussenoplossing, maar als een langetermijnfundament. Dit zou de geprivatiseerde toegang tot de ruimte nog meer kunnen versnellen.
 

Politiek gezien is het incident een klap voor het prestige van het Russische ruimtevaartprogramma. 

De mislukking werd niet veroorzaakt door een defect aan de raket, vijandige acties of een natuurramp - maar door een structureel falen van de grondinfrastructuur. Dat roept ongemakkelijke vragen op over onderhoud, veiligheidscultuur, financiering en prioriteiten.
 • Strategisch gezien kan dit andere ruimtevarende naties en organisaties (zoals die achter de European Space Agency of opkomende spelers) stimuleren om de samenwerking met private bedrijven te verdiepen - om te voorkomen dat cruciale capaciteiten gebonden zijn aan een enkele nationale infrastructuur die opnieuw zou kunnen bezwijken.
 Het grotere geheel - Een nieuw tijdperk voor de menselijke ruimtevaart: De instorting in Baikonur is meer dan een technisch ongeluk: het zou een keerpunt kunnen markeren. Al meer dan zes decennia had Rusland (en daarvoor de Sovjet-Unie) een ononderbroken record in het lanceren van mensen naar de ruimte. Die reeks is nu onderbroken. Tegelijkertijd onthult de gebeurtenis een diepere realiteit van de moderne ruimtevaart: de impact van een enkele raketlancering kan meer beëindigen dan alleen een missie - het kan de volledige bemande ruimtevaartcapaciteit van een natie aan de grond houden. In dat vacuüm vullen private innovators zoals SpaceX niet alleen een gat - ze worden strategische pijlers. De dagen waarin nationale trots en geopolitieke concurrentie de enige drijfveren waren voor bemande toegang tot de ruimte, vervagen. In plaats daarvan kunnen de betrouwbaarheid, aanpasbaarheid en redundantie die door diverse actoren worden geboden, de toekomst van de mensheid in een lage aardbaan gaan bepalen.