Flessenwater vs. kraanwater: nieuwe studie luidt de noodklok

Flessenwater vs. kraanwater: een verrassend laboratoriumresultaat deze week

Deze week hebben onderzoekers van de Ohio State University een onderzoek gepubliceerd in Science of the Total Environment dat de manier waarop veel mensen over flessenwater denken zal veranderen. Het team analyseerde monsters van gezuiverd drinkwater van vier zuiveringsinstallaties nabij Lake Erie and vergeleek deze met zes toonaangevende merken flessenwater; hun nieuwe combinatie van hogeresolutie-beeldvorming en chemische identificatie wees uit dat flessenwater ongeveer drie keer zoveel nanoplastic-deeltjes bevatte als gezuiverd kraanwater. Dat resultaat is opmerkelijk omdat het een bekende aanname omverwerpt: flessenwater wordt vaak gekocht als een veiliger en schoner alternatief voor kraanwater, maar de nieuwe gegevens tonen een voorheen ondergetelde bron van minuscule plasticdeeltjes die afkomstig zijn van de flessen zelf.

Flessenwater vs. kraanwater — wat het onderzoek van Ohio State daadwerkelijk mat

De onderzoekers van Ohio State maakten gebruik van scanelektronenmicroscopie en chemische vingerafdrukken om micro- en nanoplasticfragmenten in beide soorten monsters te detecteren. Meer dan de helft van de deeltjes die zij identificeerden, viel binnen het groottebereik van nanoplastics — klein genoeg, zo vrezen wetenschappers, om biologische barrières te passeren en interne organen te bereiken. Het team ontdekte dat de belangrijkste bron van plastics in de flessenmonsters de verpakking zelf leek te zijn, een conclusie die consistent is met ander werk dat aantoont dat het bottelen, verzegelen en transporteren van water kleine polymeerfragmenten in de vloeistof kan laten vrijkomen.

Belangrijk is dat het onderzoek niet claimt de gezondheidsschade van de gevonden deeltjes te kwantificeren. De toxicologie van nanoplastics bij mensen is nog een opkomend vakgebied: laboratoriumstudies en dierproeven suggereren dat cellulaire irritatie, ontsteking en translocatie naar weefsels mogelijk zijn, maar robuust bewijs op bevolkingsniveau is nog niet beschikbaar. Wat de publicatie van Ohio State wel biedt, is een zorgvuldige meting en een duidelijke indicatie dat flessenwater niet vrij is van verontreiniging, en dat consumenten die voor flessenwater kiezen om andere verontreinigingen te vermijden, mogelijk te maken krijgen met afwegingen die zij niet hadden voorzien.

De bekende problemen van kraanwater: lood, PFAS en het infrastructuurvraagstuk

Afzonderlijk daarvan zijn PFAS — een grote familie van persistente industriële chemicaliën die bekendstaan als "eeuwige chemicaliën" — op grote schaal aangetroffen in Amerikaanse drinkwatersystemen, en de Environmental Protection Agency stelde in 2024 de eerste afdwingbare PFAS-limieten van het land vast. Environmental Working Group (EWG) en andere wetenschappers waarschuwen dat er duizenden PFAS-varianten bestaan en dat zelfs blootstelling aan lage concentraties in sommige onderzoeken in verband wordt gebracht met immuunsuppressie, ontwikkelingseffecten en kanker. Kortom: kraanwater in veel gemeenschappen blijft onderhevig aan reële, meetbare risico's die verband houden met verouderde infrastructuur, industriële verontreiniging en onvolledige zuivering.

Onzekerheden over de gezondheid: nanoplastics versus de bekendere gifstoffen

Praktische keuzes: filtratie, testen en de prijs van het gemak van flessenwater

Voor mensen die hun risico willen beperken, springen drie concrete stappen in het oog. Ten eerste, ken uw lokale water: nutsbedrijven publiceren jaarlijkse Consumer Confidence Reports en veel staats- en lokale gezondheidsdiensten — zoals het Department of Public Health van Connecticut — bieden hulpmiddelen en kaarten aan die laten zien waar systemen boven de adviesniveaus testen voor lood, PFAS of andere verontreinigingen. Ten tweede, test private putten en oudere waterleidingen in huis; als u afhankelijk bent van een eigen watervoorziening, zullen alleen gecertificeerde laboratoria en periodieke testen verborgen problemen aan het licht brengen.

Ten derde, gebruik indien nodig gecertificeerde filters. Gezondheids- en consumentenorganisaties raden filters aan die gecertificeerd zijn volgens de NSF/ANSI-normen: Standaard 53 voor loodreductie, Standaard 58 voor omgekeerde osmosesystemen (die effectief zijn tegen veel opgeloste verontreinigingen) en geschikte actieve-koolsystemen voor sommige PFAS. Maar geen enkel filter is universeel: actieve kool vermindert veel langeketen-PFAS en organische stoffen, terwijl omgekeerde osmose een breder scala aan opgeloste ionen en kleine moleculen verwijdert; beide zullen deeltjes verwijderen, waaronder veel microplastics, maar de laboratoriumcapaciteiten en het onderhoud (vervanging van patronen, correcte installatie) bepalen de effectiviteit in de praktijk.

Flessenwater vs. kraanwater: de ecologische en economische balans

Naast de afwegingen op het gebied van verontreiniging, verschillen flessenwater en kraanwater sterk in ecologische voetafdruk en kosten. Flessenwater vereist plasticproductie, verpakking, transport en vaak wegwerpartikelen; die fasen veroorzaken broeikasgassen en persistente afvalstromen. De bevinding van Ohio State dat flessen zelf nanoplastics afgeven, onderstreept een levenscyclusgevaar dat de kraanwatervoorziening nooit treft: de verpakking die zelf een verontreiniging wordt.

Economisch gezien is flessenwater ook vele malen duurder dan kraanwater. De meeste analyses tonen aan dat flessenwater vele malen — vaak honderden tot meer dan duizend keer — zoveel kost per liter als gemeentelijk kraanwater. Voor huishoudens die flessenwater kopen voor dagelijks gebruik, loopt dat op tot een aanzienlijke, terugkerende kostenpost. De ecologische en financiële kosten maken gefilterd kraanwater een aantrekkelijke optie voor veel mensen die drinkwater met een lager risico willen zonder de klimaat- en afvalimpact van gebottelde producten.

Hoe u een besluit neemt voor uw gezin

Er is geen pasklaar antwoord. Als u in een gemeenschap woont met bekende loodhoudende dienstleidingen of lokale PFAS-verontreiniging, kan kortstondig gebruik van flessenwater dat gecertificeerd vrij is van specifieke verontreinigingen verstandig zijn terwijl u testen of vervanging van leidingen regelt. Maar de nanoplastic-resultaten van deze week laten zien dat flessenwater geen verontreinigingsvrij toevluchtsoord is: veel merken laten deeltjes los van de verpakking, en flessenwaterbedrijven zijn niet verplicht om aan dezelfde normen voor publieke transparantie te voldoen als nutsbedrijven voor reguliere testen en rapportages.

Voor de meeste consumenten is de verstandigste weg lokale informatie gecombineerd met gerichte interventies: controleer het rapport van uw waterbedrijf, test private of verdachte bronnen, en installeer en onderhoud een gecertificeerd filter dat is afgestemd op de betreffende verontreinigingen. Waar loodrisico bestaat, zijn filters met de classificatie NSF/ANSI 53 en NSF/ANSI 58 omgekeerde osmosesystemen betrouwbare tijdelijke beschermingen; waar PFAS worden gedetecteerd, zoek dan naar systemen die specifiek op die chemicaliën zijn getest. En als u voor het gemak voor flessenwater kiest, overweeg dan het gebruik van hervulbare grootverpakkingen (en recyclebare materialen waar beschikbaar) om wegwerpfval en de kans dat deeltjesafgifte door de fles de belangrijkste bron van uw blootstelling wordt, te verminderen.

Wat dit betekent voor het overheidsbeleid

De nieuwe metingen versterken twee beleidsboodschappen. Ten eerste blijven investeringen in publieke infrastructuur — het vervangen van loodhoudende dienstleidingen, het upgraden van zuivering om PFAS aan te pakken en het verbeteren van monitoring — essentieel om goed begrepen chemische gevaren voor hele gemeenschappen te verminderen. Ten tweede moeten toezichthouders en de industrie de reeks verontreinigingen die zij volgen uitbreiden. Het werk van Ohio State toont aan dat verpakkingen en productlevenscycli blootstellingsroutes kunnen creëren die de standaard chemische monitoring mist; beleidsreacties die zich slechts op een handvol chemicaliën richten, zullen verontreiniging door deeltjes en andere opkomende dreigingen over het hoofd zien.

Voor zowel consumenten als beleidsmakers is de bredere les dat 'veiliger' een relatief concept is. Flessenwater vermindert sommige acute risico's, maar brengt andere met zich mee; gezuiverd kraanwater is over het algemeen goed gereguleerd, maar is kwetsbaar voor infrastructuurfouten en persistente industriële verontreiniging. Zowel publieke investeringen als duidelijkere, bredere monitoring zouden die afwegingen verkleinen.

Gebruik tot die tijd lokale gegevens, laat het drinkwater testen als u zich zorgen maakt en kies indien nodig voor gecertificeerde filtratie — en onthoud dat flessenwater geen garantie voor zuiverheid is.

Bronnen

• Science of The Total Environment (onderzoeksartikel van de Ohio State University over nanoplastics in flessen- en kraanwater)
• Ohio State University (onderzoeksteam en persmateriaal)
• Environmental Protection Agency (PFAS-drinkwaterregelgeving 2024)
• Natural Resources Defense Council (analyse van lood in drinkwater en infrastructuurproblemen)
• Connecticut Department of Public Health (richtlijnen en hulpmiddelen voor drinkwater)
• Environmental Working Group (PFAS-beoordeling en kraanwaterdatabase)
• Environment Massachusetts (beleidswerk over lood in het drinkwater van scholen)